szukaj w portalu Rynek i Sztuka MENU
KURSY ONLINE DUŻY

Sztuka na barykadach Majdanu

25.02.2014

Świat: wydarzenia

Ponad dwa miesiące Ukraina była w centrum uwagi mediów całego świata. Centralny plac Kijowa – Majdan Niepodległości – stał się polem bitwy między protestującymi a specjalnymi oddziałami policji, reprezentującymi władzę. Wydarzenia te, oprócz społecznego i politycznego zaangażowania, pobudziły też  falę artystycznych wypowiedzi, autorami których byli nie tylko zawodowi artyści, ale też zwykli obywatele. 

Plakat Janukowycz z nosem klauna: rustelegraph.ru

Plakat Janukowycz z nosem klauna: rustelegraph.ru

Już w pierwszych dniach demonstracji w Kijowie rozkwitła sztuka plakatu i performansu, co zresztą jest rzeczą często towarzysząca protestom. Jeszcze w listopadzie 2013 r. na facebooku pojawił się profil społeczności „Strike – plakat”, gdzie gromadzono liczne plakaty o treści rewolucyjnej, które mogły być bezpłatnie wykorzystywane przez wszystkich uczestników protestów. Do najbardziej znanych należał plakat pokazujący portret prezydenta Ukrainy z nosem klauna, a także plakat pod tytułem „Jestem kroplą w oceanіe” , nawiązujący do  słynnej „strategii ciepłego oceanu”, czyli do pozytywnego pokojowego rozwoju protestu.

Lesia Chomenko Portret rewolucjonera: artukraine.com.ua

Lesia Chomenko Portret rewolucjonera: artukraine.com.ua

Symbolem początkowego etapu ruchów na Majdanie można nazwać rzeźbę artysta Eugeniusza Samborskiego i jego przyjaciół o tytule „Rewolucjoner”. Pomnik ten było wykonano z materiałów podręcznych, głównie butelek plastikowych i styropianu. „Ta rzeźba jest zbiorowym obrazem wszystkich ludzi, którzy są na Majdanie. Uważam, że każdy człowiek w te  dni musi być świadomy i stanąć tu w trosce o swoją przyszłość i przyszłość swoich dzieci”- komentował artysta. Próba brutalnego rozpędzania demonstracji przez policję pobudziła nową falę protestów, a razem z tym też nową falę konceptualnej kreatywności. Ludzie, próbując bronić terytorium Majdanu, zaczęli budować najróżniejsze barykady z desek, opon i innych łatwo dostępnych materiałów. W dni mrozu barykady robiono nawet ze śniegu i lodu.

Alewtyna Kachidze Barykady: artukraine.com.ua

Alewtyna Kachidze Barykady: artukraine.com.ua

Niewątpliwie, oprócz funkcji obronnej, barykady te miały także wymiar estetyczny.  Wewnątrz barykad, gdzie powstało swego rodzaju „miasteczko protestujących”, też nie brakowało cech artystycznych: pomalowane namioty, plakaty, rysunki, obiekty rzeźbiarskie. Jednym z najciekawszych obiektów w tej przestrzeni była tzw „jołka” – czyli choinka z plakatów i flag, która stanęła w centrum placu, zastępując tradycyjną świąteczną choinkę. Artyści, którzy nie

Artysta Lew Skop maluje na tarczy ucestnika protestów: mysteckasotnya/facebook.com

Artysta Lew Skop maluje na tarczy ucestnika protestów: mysteckasotnya/facebook.com

chcieli opuszczać barykad, stworzyli swój „namiot-galerię”, którą nazwano Artystycznym Barbakanem (barbakan – element średniowiecznego budownictwa obronnego, ważny składnik fortyfikacji miejskich).  Później pojawiło się też zjednoczenie „Artystyczna Setka”, które łączyło najróżniejszych młodych artystów, tworzących ma Majdanie. Artyści „Artystycznej Setki”, m.in. zorganizowali akcję malowania na tarczach protestujących na Majdanie. Ogólnie mówiąc, Majdan stał się na jakiś czas zbiorowym aktem artystycznym, a w prasie i telewizji nie raz nazywano tę przestrzeń „totalną instalacją”. Na głównym placu w kraju odbyła się również ogromna liczba akcji. Często organizatorami tych akcji byli zwykli kreatywni obywatele, którzy po prostu za pośrednictwem sztuki starali się podkreślić swoją pozycję polityczną i społeczną. Chyba najbardziej znaną stała się akcja  mieszkańca Lwowa Markijana Maceka – muzyka , który zagrał w dniu 7 grudnia na pianinie

Muzyk Macek gra na pianinie: kyky.org

Muzyk Macek gra na pianinie: kyky.org

przed administracją prezydencką. Zdjęcie młodego mężczyzny, wykonującego Chopina przed siłami bezpieczeństwa, zyskało sławę na całym świecie. Wspominając o zdjęciach, należy podkreślić, że Majdan, szczególnie w jego ostatnich najbardziej tragicznych dniach, stał się wydarzeniem niewiarygodnie medialnym. Dokumentacja niepokojów społecznych  na Ukrainie, nawet w ich najbardziej niepokojących i smutnych przejawach,  bardzo często wiązała się z pewną estetyzacją. Majdan był źródłem tysiąca zdjęć i filmików z najgorętszych

Lesia Chomenko Portret rewolucjonera: artukraine.com.ua

Lesia Chomenko Portret rewolucjonera: artukraine.com.ua

miejsc protestów. Najciekawsze zdjęcia robili fotografowie  O.Burlaka,  O.Kurmaz, O.Salmanow i wielu innych. Nie brakuje też przykładów zawodowych malarzy, którzy każdy na swój sposób uczestniczyli w wydarzeniach, mieli własne podejście, które wylewało się w ciekawą sztukę. Np, członek artystycznej grupy R.E.P Lesia Chomenko tworzyła na bieżąco serię portretów protestujących: oryginał oddawała bohaterom, a dla siebie zostawiała kopię, zrobioną przez kalkę. Inna uczestniczka tej samej grupy

Ilya Isupov Z nowym rokiem: artukraine.com.ua

Ilya Isupov Z nowym rokiem: artukraine.com.ua

R.E.P – Ksenia Gnilicka– zrobiła serię krytycznych obrazów o życiu prezydenta Ukrainy. Te obrazy, pokazujące dni powszednie prezydenta jako cynicznego oligarchy,  były bardzo popularne wśród protestujących. Jeden z najbardziej aktywnych uczestników Majdanu kijowski malarz Ilya Isupow tworzył dużo grafik, umieszczanych głównie na facebooku. Największą reakcję publiczności wywołała jego praca „Szczęśliwego Nowego Roku”, która przedstawia prezydenta ze strzelbą na tle specjalnych oddziałów policji. Pojawiło się też wiele innych prac, związanych z reakcją na przemoc i śmierć w trakcie protestów. Na przykład, przedstawiciel lewicowego Centrum Kultury Współczesnej (które od dawna ściśle współpracuje z polskimi przedstawicielami Krytyki Politycznej) Oleksandr Radynski wraz z polskim operatorem Tomaszem Rafą nakręcili film o ofiarach zamieszek pod tytułem  „Dlaczego przemoc…”. Lwowski artysta Sergij Radkewycz też odwołał się w swoich pracach do tematu ofiar protestów, tworząc portrety zabitych aktywistów.

Sergij  Radkewycz „Sergij Nigoyan. Ormianski motyw” : www.1in.am

Sergij Radkewycz „Sergij Nigoyan. Ormianski motyw” : www.1in.am

Namalował on między innymi prawie dwumetrowy obraz „Sergiy Nіgoyan. Ormianski motyw”, poświęcony zmarłemu protestującemu S.Nigoyanowi. Warto też powiedzieć, że ukraiński Majdan wywołał artystyczne reakcje na całym świecie, nie tylko wśród Ukraińców. Liczne artystyczne akcje poparcia protestów na Ukrainie odbywały się na całym świcie. Ale chyba najbardziej znanym stał się artystyczny gest poparcia, zorganizowany w  Berlinie przez artystę

A. Rauchmann performance w Berlinie: artukraine.com.ua

A. Rauchmann performance w Berlinie: artukraine.com.ua

Alessandro Rauchmanna. Akcja, która miała miejsce 26 stycznia 2014r., nawiązywała do krwawych metod rozpędzania protestu, stosowanych przez ukraińską władzę.  Uczestnicy akcji, całkowicie owinięci w folię, leżeli na chłodnej ziemi przez kilka godzin. Niewątpliwie, Ukraiński Majdan stał się bardzo ważnym etapem zmian na Ukrainie.  Z pewnością te wydarzenia mocno wpłynęły na każdego obywatela, w tym na artystów i ogólnie na proces artystyczny. Można się spodziewać, że temat się nie wyczerpie w najbliższej przyszłości i jeszcze będzie źródłem nie jednej artystycznej refleksji.

 

 Źrodła: 1. Катерина Сергацкова „Митець як борець. Нова сотня Майдану”/ ww.life.pravda.com.ua 2.         Алиса Ложкина “Искусство на баррикадах: Майдан глазами украинских художников.” / www.artukraine.com.ua

Ganna Melnyk

Portal Rynek i Sztuka

portal_rynekisztuka_portal

 

 

 

szukaj wpisów które mogą Cię jeszcze zainteresować:

Dodaj komentarz:

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Magazyn

Magazyn

Czytaj najnowszy numer Magazynu RiSZ online.

Kup magazyn Zobacz inne nasze publikacje

Zapisz się do naszego newslettera

Zapisując się na newsletter zgadzasz się z regulaminem portalu rynekisztuka.pl Administratorem danych osobowych jest Media&Work Agencja Komunikacji Medialnej (ul. Buforowa 4e, p. 1, p-2-5, 52-131 Wrocław). Podanie danych jest dobrowolne. Zgoda na otrzymywanie informacji handlowych może zostać wycofana w każdym czasie. Więcej informacji na temat danych osobowych znajduje się w Polityce prywatności.