„Rzeczywistość” Jacka Malczewskiego wraca na rynek

„Rzeczywistość”, jedno z najważniejszych dzieł Młodej Polski. Po dwóch latach postępowania prowadzonego przez prokuraturę, oczyszczony z zarzutów obraz będzie można oglądać podczas wystawy „Jacek Malczewski i jego epoka.” Warunkowa sprzedaż dzieła w grudniu 2022 r. za ponad 20 mln złotych, to najwyższa transakcja w historii polskiego rynku aukcyjnego.

Rekordowe dzieło i burzliwa historia

„Rzeczywistość” to nie tylko jedno z najważniejszych dzieł Jacka Malczewskiego, ale także najdrożej sprzedany obraz w historii polskiego rynku sztuki. Monumentalna kompozycja, nasycona symboliką, powstała w szczytowym okresie twórczości artysty i od razu zyskała status kultowego dzieła Młodej Polski, a w grudniu 2022 roku został sprzedany za ponad 20 milionów złotych, ustanawiając rekord na polskim rynku sztuki. Krótko po transakcji obraz został zabezpieczony przez prokuraturę z powodu podejrzeń o naruszenie przepisów dotyczących wywozu dzieł sztuki za granicę. Po uniewinnieniu dzieła z wszelkich podejrzeń, historia tego wyjątkowego obrazu może toczyć się dalej.

Zainteresowanie muzeum i powrót na aukcję

Jacek Malczewski, Autoportret Dantejski, 1915 |źródło: DESA Unicum

Początkowo zainteresowanie zakupem wyraziło Muzeum Narodowe w Warszawie, jednak ostatecznie instytucja zrezygnowała z prawa pierwokupu. W efekcie właściciel odstąpił od wcześniejszej umowy, otwierając drogę do ponownej licytacji obrazu.

Obraz, który zniknął na prawie sto lat

„Rzeczywistość” przez dziesięciolecia pozostawała w ukryciu. Ostatni raz widziano ją publicznie w 1926 roku, a późniejsze ślady istnienia obrazu ograniczały się do czarno-białej fotografii wykonanej przez Amalię Krieger w pracowni artysty. Dopiero w XXI wieku, dzięki potomkowi rodziny przechowującej dzieło w Niemczech, obraz powrócił do Polski.

Symbolika i siła przekazu

Włodzimierz Tetmajer, Wesele Krakowskie, ok. 1910 | źródło: DESA Unicium

Obraz Malczewskiego to wielowątkowa scena, w której artysta rozlicza się z rzeczywistością zniewolonej Polski. Sam Malczewski sportretował się w centrum kompozycji jako świadek i twórca, otoczony przez postacie symbolizujące historię, cierpienie i nadzieję. Aniołom i Madonnie nadał rysy swoich bliskich: córki Julii, żony Marii i syna Rafała, nadając całej scenie głęboko osobisty charakter.

Zanim „Rzeczywistość” znów trafi na aukcję, będzie można zobaczyć ją w DESA Unicum przy ul. Pięknej 1A w Warszawie w ramach wystawy „Jacek Malczewski i jego epoka”. Towarzyszyć jej będą inne wybitne dzieła artysty, w tym „Autoportret dantejski”, oraz prace takich twórców jak Mehoffer, Tetmajer, Ruszczyc, Ślewiński i Hofman. Ekspozycja stanowi przekrojową panoramę sztuki Młodej Polski, ukazując bogactwo tematów i estetyki tej przełomowej epoki.

Powrót legendy

Julian Fałat, Na polowaniu, 1900-1915 | źródło: DESA Unicum

Powrót „Rzeczywistości” to nie tylko wydarzenie artystyczne, ale także symboliczne – przywrócenie jednego z najważniejszych dzieł narodowej kultury do szerszego obiegu. To również okazja do refleksji nad trwałością sztuki, jej zdolnością do opowiadania historii i wpływania na współczesność. Aukcja zaplanowana na 12 czerwca może ponownie zapisać się w historii polskiego rynku sztuki – tym razem jako przykład triumfu pamięci i sprawiedliwości.

Aleksandra Okupna