„m jak malarstwo” w Gdańsku. Prywatna kolekcja wchodzi do zbiorów publicznych

Kolekcja „m jak malarstwo”, stworzona z inicjatywy mBanku, została oficjalnie przekazana Muzeum Narodowemu w Gdańsku. Zbiór obejmujący 152 prace młodych polskich artystów i artystek, gromadzony od 2018 roku, będzie od końca czerwca udostępniany publiczności w formie wystawy czasowej. To jedna z nielicznych sytuacji w Polsce, gdy korporacyjna kolekcja sztuki trafia do zasobu państwowej instytucji kultury.

Kolekcja jako narzędzie wzmocnienia instytucji

Przekazanie zbioru do muzeum narodowego może być odczytywane jako ruch o wymiarze symbolicznym i operacyjnym zarazem. Z jednej strony – to wyraz pewnego dopełnienia projektu mecenatu prywatnego, który zakładał docelowe udostępnienie prac publiczności. Z drugiej – to konkretny zasób, który może posłużyć instytucji do rozwinięcia narracji wokół najnowszych zjawisk w polskim malarstwie.

Dla Muzeum Narodowego w Gdańsku oznacza to istotne poszerzenie zbiorów w obszarze sztuki współczesnej, w szczególności malarstwa tworzonego po 2010 roku – okresu, który w kolekcjach instytucjonalnych jest nadal relatywnie słabo reprezentowany.

Od kolekcji korporacyjnej do dziedzictwa publicznego?

Coraz częściej obserwuje się w Europie tendencję włączania prywatnych lub firmowych zbiorów do instytucji publicznych. W polskim kontekście jest to nadal zjawisko rzadkie. Przekazanie kolekcji przez mBank może być sygnałem otwarcia na modele współpracy między sektorem prywatnym a publicznym w obszarze kultury.

Warto jednak pamiętać, że integracja kolekcji komercyjnej z zasobami publicznymi rodzi konkretne pytania: w jaki sposób prezentować ją w kontekście muzealnym? Czy i jak uwzględniać okoliczności jej powstania, kryteria doboru prac, a także pierwotny cel projektu?

Obraz pokolenia czy marketingowa rama?

Zawartość kolekcji „m jak malarstwo” obejmuje szerokie spektrum tematyczne i formalne. Obok nazwisk już obecnych na rynku, takich jak Martyna Czech, Karol Palczak, Agata Kus czy Mikołaj Sobczak, znajdują się również twórcy mniej rozpoznawalni. Tematyka prac oscyluje wokół wątków osobistych, społecznych, tożsamościowych i popkulturowych. Malarstwo jest tu nośnikiem komentarza, ironii, ale też refleksji o charakterze introspektywnym.

Pytanie o to, czy kolekcja rzeczywiście dokumentuje głos pokolenia, czy raczej prezentuje wycinek rynku funkcjonujący w określonej ramie promocyjnej, pozostaje otwarte. Warto je postawić w kontekście planowanych działań wystawienniczych i badawczych.

Gdańsk jako kontekst instytucjonalny

Lokalizacja kolekcji w Gdańsku, mieście o silnym symbolicznym potencjale, wpisuje się w strategię Muzeum Narodowego, które w ostatnich latach konsekwentnie poszerza swoje działania w obszarze sztuki współczesnej. Przekazanie zbioru może wzmocnić pozycję instytucji jako ośrodka refleksji nad aktualnymi zjawiskami w polskiej kulturze wizualnej – pod warunkiem, że zostanie on trwale włączony w strategię programową.

Trwałość, dostęp, opracowanie – dalsze kroki

Włączenie prywatnej kolekcji do instytucji publicznej to dopiero początek. O dalszym losie zbioru zadecyduje sposób jego udostępniania, obecność w programach wystaw i projektach edukacyjnych, a także tempo i jakość opracowania kuratorskiego. Równie istotne będzie zapewnienie długofalowej obecności prac w życiu muzeum – nie tylko poprzez ekspozycję, ale także aktywność badawczą i krytyczną.

„m jak malarstwo” trafia do przestrzeni publicznej z całym potencjałem i obciążeniem swojej genezy. To zbiór, który może stać się punktem wyjścia do poważnej refleksji nad tym, jak instytucje kultury reagują na współczesne malarstwo, jakie narracje są konstruowane wokół młodych twórców – i kto te narracje współtworzy.

fot.(góra) Marcin Janusz, Obecność tłumu była wyrazem solidarności, kolekcja mBanku

A.A.