Galerie zyskają na podatkach: TSUE potwierdza prawo do rozliczenia VAT od marży
13.08.2025
Aktualności, Magazyn, Polska: wydarzenia, Prawo
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok, który może ułatwić życie wielu galeriom. Orzeczenie przesądza, że jeśli galeria kupi dzieło sztuki od spółki kontrolowanej przez artystę, może rozliczyć VAT w procedurze marży – czyli zapłacić go wyłącznie od swojego zarobku. Jest jednak jeden warunek: musi to być pierwsze wprowadzenie dzieła na rynek Unii Europejskiej.
Czym jest procedura marży?
Procedura marży to szczególny sposób rozliczenia VAT, w którym podatek nalicza się tylko od różnicy między ceną zakupu a ceną sprzedaży dzieła. W praktyce oznacza to, że:
- galeria płaci niższy podatek,
- cena dla klienta może być atrakcyjniejsza,
- obrót sztuką staje się bardziej konkurencyjny.
Dotychczas przepisy pozwalały na stosowanie procedury marży głównie wtedy, gdy dzieło było kupione od:
-osoby prywatnej (niebędącej podatnikiem VAT),
-podatnika VAT, który sprzedawał w ramach zwolnienia z podatku.
Na czym polegała wątpliwość?
Problem pojawił się w przypadku dzieł sprzedawanych przez spółki należące do artystów. To popularna praktyka – twórca zakłada firmę, przez którą formalnie sprzedaje swoje prace. Pytanie brzmiało: czy w takim wypadku galeria może nadal korzystać z procedury marży?
Trybunał Sprawiedliwości UE odpowiedział jasno – tak, można.
Warunki są dwa:
1. Dzieło nie było wcześniej sprzedawane w UE z naliczeniem VAT.
2. Transakcja jest pierwszym wprowadzeniem dzieła na rynek unijny.
Przykłady z praktyki
Przykład 1: Galeria w Polsce kupuje obraz od spółki francuskiego artysty
Artysta ma spółkę we Francji, która sprzedaje jego obrazy. Galeria w Polsce kupuje jeden z nich i sprzedaje go klientowi.
Jeżeli jest to pierwsza sprzedaż tego obrazu w UE – galeria może rozliczyć VAT od marży.
Przykład 2: Rzeźba sprzedana najpierw w USA, potem sprowadzona do UE
Artysta sprzedaje rzeźbę w Nowym Jorku przez swoją spółkę. Kolekcjoner z USA sprzedaje ją później galerii w Niemczech.
Jeśli rzeźba trafia na rynek UE po raz pierwszy – można zastosować procedurę marży.
Przykład 3: Obraz sprzedany wcześniej w UE
Artysta przez swoją spółkę sprzedał obraz w Hiszpanii. Później galeria w Polsce kupuje go w celu odsprzedaży.
To nie jest pierwsze wprowadzenie na rynek UE – galeria zapłaci VAT od pełnej wartości.
Dlaczego to orzeczenie jest ważne?
Optymalizacja kosztów – galerie mogą obniżyć obciążenia podatkowe przy sprzedaży dzieł z rynku pierwotnego.
Bezpieczna sprzedaż przez spółki artystów – bez ryzyka podatkowego dla galerii.
Jasne zasady – wystarczy ustalić, czy mamy do czynienia z pierwszą sprzedażą w UE.
W praktyce: przed zakupem od spółki artysty warto pozyskać dokumenty potwierdzające, że dzieło nie było wcześniej sprzedawane w Unii. Takie oświadczenie może stać się standardowym elementem umów galerii.
Informacja redakcyjna: Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. Przed podjęciem decyzji w zakresie rozliczeń VAT zalecamy konsultację z doradcą podatkowym lub prawnikiem.
Oprac. A.A.
Dlaczego musi to być zakup od spółki artysty, a nie od samego artysty na podstawie wystawionej przez niego faktury czy rachunku? Nie rozumiem tego zapisu
W wyroku TSUE chodzi o bardzo konkretną sytuację: kiedy artysta sprzedaje swoje prace nie jako osoba fizyczna, lecz przez założoną przez siebie spółkę. Organy podatkowe twierdziły wcześniej, że wtedy galeria nie może stosować procedury marży. TSUE uznał, że jednak może, pod warunkiem, że spółka faktycznie działa w imieniu artysty i jest to pierwsza sprzedaż pracy na terenie UE. Jeśli artysta sprzedaje pracę bezpośrednio, na swoje nazwisko, to zasada jest prostsza: galeria również może stosować marżę, jeśli jest to pierwsze wprowadzenie dzieła na rynek. W artykule podkreślono „spółkę artysty”, bo to właśnie ta konstrukcja była przedmiotem sporu i rozstrzygnięcia TSUE.