Zaginiony obraz Giuseppe Vittore’a Ghislandiego „Portret damy”odnaleziony

26 sierpnia 2025 roku świat obiegła sensacyjna wiadomość. Zaginiony od ponad 80 lat obraz XVII-wiecznego włoskiego malarza Giuseppe Vittore’a Ghislandiego, znanego również jako Fra’ Galgario, został niespodziewanie odnaleziony dzięki ogłoszeniu o sprzedaży domu w Argentynie.

Na zdjęciach promujących nadmorską willę w Mar del Plata – miejscowości oddalonej o ok. 400 km od Buenos Aires – zauważono dzieło Portret damy. Nieruchomość należała do rodziny Friedricha Gustava Kadgiena, niemieckiego oficera blisko związanego z Hermannem Göringiem, który po wojnie uciekł do Ameryki Południowej.

„Portret Damy”,
Ghislandi, Fra Vittore|źródło: lostart.de

Żydowski marszand i dramat rodzinnej spuścizny

Obraz przed wojną stanowił część imponującej kolekcji Jacques’a Goudstikkera, znanego żydowskiego handlarza sztuką z Amsterdamu. W 1940 roku, uciekając przed niemiecką inwazją na Holandię, marszand zginął tragicznie w wypadku na morzu. Wkrótce potem jego galeria została splądrowana przez nazistów.

Portret damy, podobnie jak setki innych obrazów, został zagrabiony do kolekcji Hermanna Göringa. Przez kolejne dekady los dzieła pozostawał nieznany, a jego odnalezienie uznawano za mało prawdopodobne.

Trop z serwisu nieruchomości

Na ślad obrazu natrafili dziennikarze holenderskiego dziennika Algemeen Dagblad. Zauważyli oni podobieństwo malowidła wiszącego nad kanapą w argentyńskiej willi do archiwalnych fotografii obrazu Portretu damy. Doniesienia potwierdziła Holenderska Agencja Dziedzictwa Kulturowego (RCE), zaznaczając jednak, że pełna weryfikacja możliwa będzie dopiero po bezpośrednim zbadaniu dzieła.

Wkrótce po publikacji artykułu argentyńska policja przeszukała nieruchomość. Choć sam obraz zniknął, zabezpieczono inne przedmioty mogące pomóc w śledztwie. Władze prowadzą obecnie postępowanie w sprawie możliwego ukrywania i przemytu dzieł sztuki.

Argentyna – azyl dla zaginionych dzieł sztuki?

Sprawa Ghislandiego rzuca światło na szerszy problem obecności dzieł sztuki zrabowanych w czasie II wojny światowej w Ameryce Południowej. Po wojnie do Argentyny, Brazylii czy Chile trafiły tysiące nazistowskich uciekinierów, którzy często przewozili ze sobą także łupy artystyczne.

Historycy i prawnicy zajmujący się restytucją podkreślają, że przypadkowe odnalezienie Portretu damy może być zaledwie wierzchołkiem góry lodowej – a podobnych znalezisk w prywatnych rezydencjach Ameryki Łacińskiej może być znacznie więcej.

Fot. u góry: unsplash, autor: Finn

Aleksandra Okupna