Rok 2026 przyniesie w europejskich muzeach szereg wydarzeń, które już dziś można uznać za fundamentalne dla współczesnej refleksji nad historią i teorią sztuki. Najważniejsze instytucje – od londyńskich muzeów narodowych, przez paryskie galerie, po berlińskie i bazylejskie ośrodki wystawiennicze – przygotowały projekty o wyjątkowej skali, zarówno badawczej, jak i ekspozycyjnej. W centrum uwagi znajdą się twórcy, którzy na trwałe ukształtowali język sztuki ostatnich dwóch stuleci: od modernistów redefiniujących pojęcie formy i materii, po artystki i artystów współczesnych, badających obszar intymności, pamięci i tożsamości. Każda z tych wystaw stanowi nie tylko prezentację wybitnych dzieł, lecz także próbę nowego odczytania ich znaczeń – osadzonych w kontekście społecznych, kulturowych i politycznych przemian.

Wielkie wystawy muzealne 

Rok 2026 obfituje również w znaczące projekty muzealne w europejskich instytucjach, które wprowadzają do obiegu nowe interpretacje klasyków i ikon sztuki nowoczesnej.

1. Tracey Emin. Retrospektywa| Tate Modern – Londyn.
27 lutego – 31 sierpnia 2026

Retrospektywna wystawa jednej z najważniejszych współczesnych artystek brytyjskich ukazuje jej twórczość w perspektywie doświadczenia, cielesności i emocjonalnej szczerości – tematów, które na trwałe wpisały Tracey Emin w kanon sztuki przełomu XX i XXI wieku. Artystka znana jest z autobiograficznych, konfesyjnych realizacji tworzonych w różnych mediach – od rysunku i malarstwa, przez instalacje, po wideo i neon. Do najbardziej rozpoznawalnych prac Emin należy „My Bed” z 1998 roku. Dzieło to wywołało intensywną dyskusję wśród krytyków i szerokiej publiczności, prowokując pytania o samą istotę sztuki. Radykalne zatarcie granicy między sferą prywatną a publiczną oraz bezkompromisowa szczerość wypowiedzi artystycznej sprawiły, że praktyka Emin stała się punktem zwrotnym zarówno dla brytyjskiej kultury, jak i dla sztuki światowej.

Wystawa śledzi ponad czterdzieści lat jej działalności artystycznej, zestawiając dzieła przełomowe dla kariery z pracami nigdy wcześniej nieprezentowanymi. Poprzez malarstwo, film, rzeźbę, instalacje oraz tekstylia Emin konsekwentnie przekracza granice intymności, wykorzystując kobiece ciało jako narzędzie eksploracji pasji, bólu, traumy i procesu uzdrawiania.

Tracey Emin, My Bed, 1998 © Tracey Emin. Courtesy The Saatchi Gallery

2. Frida: Narodziny Ikony |Tate Modern – Londyn.
25 czerwca 2026 – 3 stycznia 2027

Wystawa zaprezentuje prace Fridy Kahlo ukazujące wielość jej tożsamości – jako oddanej żony, intelektualistki, nowoczesnej artystki i osoby zaangażowanej politycznie. Ekspozycja obejmie ponad 130 dzieł, w tym najsłynniejsze obrazy artystki, a także materiały archiwalne: dokumenty, fotografie i pamiątki. Dopełnieniem będą prace ponad 80 twórczyń i twórców, zarówno współczesnych Kahlo, jak i kolejnych pokoleń, dla których jej postawa stanowiła ważną inspirację.

Frida Kahlo (Mexican, 1907–1954), Untitled [Self-portrait with thorn necklace and hummingbird], 1940. Oil on canvas mounted to board. Nickolas Muray Collection of Mexican Art, 66.6. Harry Ransom Center.with Necklace of Thorns”, 1940. źródło: Wikiart.org

Widzowie zostaną zaproszeni do wyjątkowej podróży po świecie jednej z najbardziej nieustraszonych i przełomowych artystek XX wieku – podróży, która ukazuje transformacyjną rolę kobiet w sztuce, zjawisko kulturowego fenomenu wokół postaci Kahlo oraz różnorodność wspólnot, które wciąż uznają ją za swoją ikonę.

3. James McNeill Whistler| Tate Modern – Londyn

21 maja – 27 września 2026

James McNeill Whistler był artystą o prawdziwie międzynarodowej biografii, który na nowo zdefiniował model funkcjonowania twórcy w nowoczesnym świecie. Jako pionier nowych technik i estetycznych rozwiązań tworzył subtelne, niemal eteryczne wizje współczesności, co zapewniło mu miejsce w gronie najbardziej wpływowych artystów przełomu XIX i XX wieku.

Prezentowana wystawa, pierwsza tak szeroka europejska retrospektywa jego twórczości od trzydziestu lat, zestawia najbardziej znane obrazy Whistlera z dziełami rzadko lub nigdy wcześniej niepokazywanymi. Publiczność zobaczy wyrafinowane portrety, rysunki, grafiki i projekty, obejmujące cały okres działalności artysty: od wczesnych lat spędzonych w Petersburgu po zagadkowe autoportrety z późnej fazy twórczości.

Artwork Caption
Symphony in White, No. 2: The Little White Girl
1864, James McNeill Whistler, Tate Modern

Ekspozycja ukazuje Whistlera zarówno jako śmiałego eksperymentatora, jak i kosmopolityczną osobowość, która świadomie przełamywała wiktoriańskie normy, poszukując w sztuce prawdy, piękna i nowoczesności.

4. Lucian Freud: Rysunek w malarstwie |National Portrait Gallery – Londyn.

12 lutego – 4 maja 2026

Będzie to pierwsza w Wielkiej Brytanii wystawa muzealna poświęcona twórczości artysty na papierze. Zaprezentowane zostaną rysunki i grafiki, z których część zostanie pokazana publicznie po raz pierwszy.

Lucian Freud (1922–2011) uchodzi za jednego z najważniejszych brytyjskich malarzy figuratywnych. Słynie z bezkompromisowo szczerych, niezwykle intensywnych portretów i aktów, które stały się znakiem rozpoznawczym jego praktyki artystycznej. Jego technika, skupienie na psychologii modela oraz konsekwencja w pracy z portretem złożyły się na wyjątkową pozycję Freuda w historii sztuki.

Wystawa skoncentruje się na fascynacji artysty ludzką twarzą i ciałem, obecnej w jego twórczości od lat 30. XX wieku aż po początek XXI wieku. Zaprezentowane zostaną prace wykonane w różnych technikach rysunkowych: ołówkiem, piórem i tuszem, węglem oraz w technice akwaforty. Wybrane obrazy olejne ukażą dialog pomiędzy kompozycjami na papierze a malarstwem.

W związku z przygotowaniami do wystawy National Portrait Gallery pozyskała dwanaście prac z majątku Luciana Freuda, w tym osiem rycin, pierwsze tego typu dzieła artysty w zbiorach tej instytucji. Jedna z nowo nabytych akwafort, przedstawiająca córkę artysty, projektantkę mody Bellę Freud, zostanie zaprezentowana na wystawie obok materiałów archiwalnych i dotychczas niepublikowanych źródeł.

5. Calder. Marzenia w równowadze| Fondation Louis Vuitton – Paryż 15 kwietnia – 16 sierpnia 2026

Retrospektywa jednego z najważniejszych rzeźbiarzy modernizmu koncentruje się na słynnych mobilach oraz poetyce ruchu, ukazując, w jaki sposób Alexander Calder przeformułował pojęcie rzeźby jako dynamicznego, nieustannie zmieniającego się organizmu. Artysta nadał swoim kompozycjom autonomię, reagują one na najmniejszy powiew powietrza, światło i przestrzeń, stając się formami żyjącymi w czasie, a nie jedynie w materii.

W ten sposób Calder poszerzył granice rzeźby, przekształcając ją z ciężkiego, statycznego obiektu w subtelny, lekki i efemeryczny układ relacji między linią, ruchem i przestrzenią. Wystawa pozwala prześledzić ten proces w całej jego złożoności, od pierwszych eksperymentów z drutem po dojrzałe, wyrafinowane konstrukcje, które na trwałe zmieniły język sztuki XX wieku.

6. Cézanne| Fondation Beyeler – Riehen/Bazylea

25 stycznia – 25 maja 2026

Wystawa poświęcona twórczości Paula Cézanne’a koncentruje się na jego późnym, najdojrzalszym okresie artystycznym, prezentując motywy kluczowe dla tego etapu: martwe natury, portrety, pejzaże oraz słynne sceny kąpielowe.

Około 80 obrazów olejnych i akwarel pozwoli zobaczyć, w jaki sposób Cézanne przekształcał formę, światło i kolor, tworząc dzieła, które na trwałe wpłynęły na rozwój sztuki nowoczesnej i do dziś pozostają punktem odniesienia dla kolejnych pokoleń twórców.

7. Constantin Brâncuși| Neue Nationalgalerie – Berlin 20 marca – 9 sierpnia 2026

Constantin Brâncuși (1876–1957) należy do grona najważniejszych rzeźbiarzy XX wieku. Choć rozpoczynał karierę w ramach klasycznej edukacji akademickiej, już po osiedleniu się w Paryżu w 1907 roku zaczął kształtować całkowicie oryginalny język artystyczny. Tworzone przez niego organiczne formy, sprowadzane do najbardziej podstawowych kształtów, stały się fundamentem abstrakcji w rzeźbie nowoczesnej. Dążenie do czystości formy widoczne jest w licznych wariacjach motywów oraz w swobodnym operowaniu materiałami i fakturą. Brâncuși traktował postument, światło i ruch jako integralne elementy dzieła, a fotografie i filmy wykorzystywał, by budować jego narrację.

Neue Nationalgalerie, we współpracy z paryskim Centre Pompidou, przygotowała pierwszą od ponad pół wieku tak rozbudowaną prezentację twórczości Brâncușiego w Niemczech. Na wystawie pokazanych zostanie ponad 150 prac; rzeźb, fotografii, rysunków, filmów oraz unikatowych materiałów archiwalnych, pochodzących zarówno z Centre Pompidou, jak i licznych kolekcji prywatnych oraz publicznych. Ekspozycja stanowi dotąd najpełniejszy przegląd jego dorobku. Obok najsłynniejszych dzieł, takich jak „Pocałunek”, „Ptak w kosmosie”, „Śpiąca muza” czy „Niekończąca się kolumna”, zaprezentowana zostanie również częściowa rekonstrukcja jego pracowni, po raz pierwszy udostępniona poza Paryżem od 1957 roku.

Chociaż we Francji twórczość Brâncușiego od dawna cieszy się ogromnym uznaniem, w Niemczech artysta pozostaje stosunkowo słabo rozpoznany poza środowiskiem specjalistów. Wystawa ma na celu przybliżenie jego dorobku szerszej publiczności oraz podkreślenie jego kluczowej roli w historii sztuki XX wieku.

8. Henry Moore: Monumentalna Natura | Kew Gardens – Londyn
9 maja – 27 września 2026

Henry Moore (1898–1986) był jednym z najważniejszych brytyjskich rzeźbiarzy XX wieku i kluczową postacią nowoczesnej rzeźby europejskiej. Zasłynął z organicznych, abstrakcyjnych form inspirowanych ciałem ludzkim oraz krajobrazem, a jego monumentalne prace do dziś stanowią ikony sztuki publicznej na całym świecie.

Henry Moore, Reclining Figure Festival, 1951, źródło: Christie’s

„Henry Moore: Monumentalna Natura ” to największa w historii plenerowa prezentacja twórczości Henry’ego Moore’a. Na ekspozycję składa się ponad sto prac, w tym trzydzieści monumentalnych rzeźb rozlokowanych w ogrodowej przestrzeni oraz ponad siedemdziesiąt rysunków, modeli i mniejszych realizacji pokazywanych w Shirley Sherwood Gallery of Botanical Art.

Henry Moore,Leżąca figura (1951), Fitzwilliam Museum, Cambridge| źródło: Wikipedia

Wystawa ukazuje, jak głęboko natura oddziaływała na wyobraźnię Moore’a, od organicznych krzywizn kości i kamieni, po kontemplacyjną siłę pejzażu. Spacerując wśród rozległych ogrodowych przestrzeni, widzowie mogą doświadczyć bezpośredniego dialogu jego rzeźb z otoczeniem, a jednocześnie lepiej zrozumieć proces twórczy artysty i jego wieloletnią fascynację światem natury.

Program europejskich muzeów w 2026 roku jasno pokazuje, że sztuka pozostaje jednym z najważniejszych pól debaty o nowoczesnej wrażliwości, pamięci i doświadczeniu. Retrospektywy, przekrojowe przeglądy oraz ambitne projekty kuratorskie pozwalają spojrzeć na ikoniczne postaci i dzieła z nowej perspektywy, wydobywając zarówno ich historyczną rangę, jak i współczesną aktualność. To także wyjątkowa okazja, by obserwować, w jaki sposób instytucje kultury kształtują narracje o sztuce – nie tylko poprzez gromadzenie i ochronę dziedzictwa, lecz również poprzez jego interpretowanie i udostępnianie szerokiej publiczności. Rok 2026 staje się więc przestrzenią intensywnego dialogu pomiędzy tradycją a współczesnością, w którym europejskie muzea odgrywają rolę kluczowych mediatorów.

Fot. u góry|Paul Cezanne, Baigneurs (Bathers), ca. 1890
Oil on canvas, 60.5 × 82.5 cm, Musée d’Orsay, Paris
© GrandPalaisRMN (musée d’Orsay) / Hervé Lewandowski

Aleksandra Okupna