W 2025 roku przyglądaliśmy się już rekordom malarstwa i najdroższym obrazom sprzedanym na aukcjach, które pokazały, gdzie dziś koncentruje się uwaga kolekcjonerów. Teraz czas na medium, które rzadziej dominuje nagłówki, ale gdy wchodzi na rynek w najmocniejszej formie, potrafi osiągać równie imponujące wyniki. Mowa o rzeźbie, od klasyków modernizmu po prace balansujące na granicy sztuki, designu i obiektu użytkowego.
Poniższe zestawienie to ranking najdroższych rzeźb i obiektów rzeźbiarskich sprzedanych w 2025 roku na aukcjach. Tekst opiera się na publicznie dostępnych wynikach domów aukcyjnych oraz raportach branżowych. Dla porządku warto dodać, że w zestawieniu uwzględniamy także obiekty na pograniczu rzeźby i designu, ponieważ rynek coraz częściej traktuje je jak równorzędne kategorie, a domy aukcyjne raportują je w podobny sposób i wyceniają na tym samym poziomie.
1. François-Xavier Lalanne, Hippopotame Bar, pièce unique (1976) – 31,4 mln USD z opłatami, Sotheby’s
Dzieło francuskiego projektanta François-Xaviera Lalanne’a Hippopotame Bar, unikatowy obiekt z 1976 roku, zostało sprzedane za 31,4 mln dolarów (z opłatami) podczas aukcji Sotheby’s 10 grudnia w Nowym Jorku. Cena znacząco przebiła przedsprzedażową estymację na poziomie 10 mln dolarów, ustanawiając jednocześnie rekord artysty na aukcji oraz najwyższą kwotę zapłaconą kiedykolwiek za dzieło designu na aukcji. Do wyniku doprowadziła 26-minutowa licytacja, w której miało uczestniczyć siedmiu oferentów. Sprzedaż potwierdza rosnącą pozycję designu kolekcjonerskiego, który coraz częściej funkcjonuje na rynku jak pełnoprawny segment sztuki, zdolny generować rekordowe kwoty.
Hippopotame Bar, pièce unique, pochodził z kolekcji Schlumberger należącej do Anne Schlumberger, francuskiej dziedziczki fortuny naftowej i wieloletniej mieszkanki Houston, oraz jej rodziny. To właśnie Schlumberger zleciła wykonanie obiektu w 1976 roku, co czyni go jednym z najwcześniejszych i kluczowych dzieł Lalanne’a poświęconych motywowi hipopotama. Bliska współpraca zakończyła się powstaniem jednego, unikatowego egzemplarza z ręcznie kutej miedzi. Anne Schlumberger zmarła w kwietniu 2025 roku.
2. Alexander Calder, Painted Wood (1943) – 20 415 000 USD (z opłatami), Christie’s, Nowy Jork
Alexander Calder, Painted Wood , 1943| źródło: Christie’s
Rzeźba Painted Wood Alexandra Caldera została sprzedana za 20 415 000 dolarów (z opłatami) na aukcji Christie’s w Nowym Jorku. To jedna z kluczowych prac z cenionej serii Constellations, mocno osadzona w realiach wojennych lat 40. Calder był amerykańskim rzeźbiarzem i jednym z najważniejszych twórców sztuki XX wieku, uznawanym za pioniera mobilu jako autonomicznej formy rzeźby kinetycznej. To właśnie on wprowadził ruch do rzeźby w sposób systemowy, łącząc inżynierską precyzję z poetyką abstrakcji, a jego prace stały się symbolem nowoczesności w sztuce. Wcześniej artysta chętnie sięgał po blachę, jednak około 1942 roku aluminium stało się strategicznym surowcem wykorzystywanym w przemyśle zbrojeniowym, przede wszystkim do produkcji samolotów. W obliczu niedoborów Calder zaczął intensywnie eksplorować formalne możliwości drewna, traktując ograniczenia jako impuls do eksperymentu.
Opadająca kaskadowo na niemal dwa metry rzeźba Painted Wood składa się z jedenastu elementów. Część z nich została pomalowana na intensywne barwy, inne pozostawiono niepomalowane, eksponując naturalny rysunek drewna. Wśród form pojawiają się kształty biomorficzne oraz bardziej abstrakcyjne, które razem tworzą dynamiczną, rytmiczną kompozycję. Praca uchodzi za jeden z największych i najbardziej imponujących przykładów rzadkich drewnianych mobilów Caldera, które przez lata pozostawały w rękach prywatnych.
3. Alberto Giacometti, „Femme de Venise I” (1956/58) – 17 660 000 USD (z opłatami), Christie’s, Nowy Jork
Femme de Venise I, jedna z najwcześniejszych rzeźb z przełomowego cyklu Femmes de Venise (Kobiety z Wenecji), została sprzedana za 17 660 000 dolarów (z opłatami) na aukcji Christie’s w Nowym Jorku. Alberto Giacometti był szwajcarskim rzeźbiarzem i malarzem związanym z paryską awangardą, uznawanym za jednego z najważniejszych artystów XX wieku. Zaczynał od poszukiwań bliskich surrealizmowi, jednak największą rozpoznawalność przyniosły mu powojenne rzeźby figuratywne o skrajnie wysmuklonych proporcjach. Jego twórczość koncentrowała się na pytaniu, jak przedstawiać człowieka po doświadczeniu wojny oraz jak uchwycić obecność, dystans i samotność jednostki. Cykl Femmes de Venise, do którego należy Femme de Venise I, jest jednym z kluczowych rozdziałów tych poszukiwań i do dziś pozostaje ikoną nowoczesnej rzeźby figuratywnej.
Alberto Giacometti, Femme de Venise I, 1958| źródło: Christie’s
Rzeźba Femme de Venise I powstała w kontekście zaproszenia Alberto Giacomettiego na Biennale w Wenecji, które stało się impulsem do stworzenia cyklu stojących postaci kobiecych. Artysta modelował figury w glinie, wychodząc od jednego szkieletu konstrukcyjnego, a ze względu na pracę pod presją czasu jego brat Diego wykonywał gipsowe odlewy kolejnych etapów rzeźby, zanim Alberto przerabiał ją dalej. W ten sposób proces twórczy został zatrzymany w wielu wariantach, a poszczególne wersje zachowały status autonomicznych prac, a nie tylko faz roboczych.
4. Maurizio Cattelan, America (2016) – 12 100 000 USD (z opłatami), Sotheby’s, Nowy Jork
America Maurizia Cattelana, w pełni funkcjonalna toaleta wykonana z 18-karatowego złota, została sprzedana w Sotheby’s w Nowym Jorku za 12 100 000 dolarów (z opłatami). Maurizio Cattelan urodził się w 1960 roku we Włoszech i jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych artystów współczesnych, znanym z bezkompromisowych, często kontrowersyjnych realizacji. Jako samouk konsekwentnie podważa autorytet instytucji sztuki, religii, polityki i rynku, posługując się ironią, absurdem i prowokacją jako pełnoprawnymi narzędziami artystycznymi. Jego prace balansują między rzeźbą, instalacją a gestem konceptualnym, a ich siła polega na prostocie formy i precyzyjnym uderzeniu w mechanizmy władzy, prestiżu i medialnego spektaklu. America wpisuje się w ten nurt jako jedno z najbardziej dosłownych, a zarazem najgłośniejszych dzieł w jego dorobku, łącząc krytykę konsumpcji z realną, materialną wartością obiektu.
Maurizio Cattelan, America, 2016| źródło: Wikipedia
Praca działa jednocześnie jako obiekt o realnej, materialnej wartości oraz jako bezlitosna satyra na fetysz luksusu i mechanizmy, które produkują prestiż na rynku sztuki. Cattelan konsekwentnie wykorzystuje humor, prowokację i gest konceptualny, by testować granice instytucji artystycznych oraz to, co w kulturze uznajemy za „wartość”. W tym sensie America jest nie tylko spektakularnym przedmiotem, ale też komentarzem o statusie i konsumpcji, który w 2025 roku ponownie wybrzmiał wyjątkowo mocno w kontekście aukcyjnej rywalizacji.
Toaleta, wzorowana na standardowym modelu marki Kohler, została przed sprzedażą zainstalowana w łazience nowej siedziby Sotheby’s w budynku Breuer (dawniej Whitney Museum of American Art). Zwiedzający mogli zobaczyć dzieło z bliska, ale nie mieli możliwości z niego skorzystać, co i tak nie powstrzymało zainteresowania, wokół instalacji ustawiały się długie kolejki. Gdy praca zadebiutowała w 2016 roku w nowojorskim Guggenheim Museum, sytuacja wyglądała inaczej: muzeum dopuściło możliwość korzystania z toalety, a na swoją kolej niektórzy czekali godzinami. W ciągu roku ekspozycję odwiedziło ponad 100 tysięcy osób, a America stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych i dyskutowanych dzieł Cattelana.
5. Alberto Giacometti, La Place (koncepcja 1948–1950) – 10 760 000 USD (z opłatami), Christie’s, Nowy Jork
La Place to jedna z kluczowych kompozycji wielofigurowych w dorobku Alberto Giacomettiego, w której artysta po raz pierwszy tak wyraźnie rozwinął temat relacji między postacią a przestrzenią. Alberto Giacometti był (1901–1966), szwajcarskim rzeźbiarzem i malarzem związanym z paryską awangardą. Jego powojenne realizacje, w tym La Place, stały się jednym z najbardziej rozpoznawalnych wizualnych języków egzystencjalizmu w sztuce, podejmując temat samotności, dystansu i niemożności pełnego porozumienia między ludźmi.
Alberto Giacometti, Kompozycja z trzema figurami i tête (La Place), 1952| źródło: Christie’s
Rzeźba przedstawia kilka smukłych, wydłużonych figur rozmieszczonych na wspólnej podstawie, pomiędzy którymi rozciąga się napięcie dystansu, ciszy i izolacji. Postacie nie wchodzą ze sobą w bezpośredni kontakt, lecz współistnieją obok siebie, jakby każda była zamknięta w osobnej strefie obecności. To właśnie ta relacyjność, a nie pojedyncza figura, stanowi o sile pracy. Giacometti traktował La Place jako rzeźbiarski odpowiednik miejskiej przestrzeni powojennej Europy, miejsca anonimowych spotkań, przypadkowych przejść i egzystencjalnej samotności. Chropowata powierzchnia figur oraz ich skrajnie wydłużone proporcje wzmacniają wrażenie kruchości i niestabilności ludzkiej kondycji. Praca uchodzi za jedno z najważniejszych dzieł artysty z przełomowego okresu powojennego i stanowi pomost między jego pojedynczymi figurami a bardziej złożonymi, narracyjnymi układami rzeźbiarskimi.
Na koniec
Zestawienie najdroższych rzeźb sprzedanych na aukcjach w 2025 roku pokazuje, że rynek tego medium pozostaje selektywny, ale jednocześnie stabilny i odporny na gwałtowne wahania. Najwyższe ceny osiągają prace o wyraźnym znaczeniu historycznym, silnej proweniencji i ugruntowanej pozycji artysty, a także obiekty balansujące na styku rzeźby i designu, które coraz śmielej konkurują z klasycznym kanonem. W 2025 roku uwagę kolekcjonerów przyciągały zarówno ikony modernizmu, jak Calder czy Giacometti, jak i dzieła konceptualne, które dzięki swojej medialności i symbolicznej sile potrafią generować rekordowe wyniki. Choć rzeźba wciąż rzadziej niż malarstwo trafia na szczyty rankingów aukcyjnych, jej obecność w najwyższym segmencie rynku potwierdza rosnące znaczenie form trójwymiarowych w kolekcjach prywatnych i instytucjonalnych. Rok 2025 pokazuje, że rzeźba nie jest już jedynie uzupełnieniem kolekcji, lecz pełnoprawnym polem inwestycji i refleksji nad tym, jak zmienia się język sztuki, hierarchie wartości i definicja tego, co dziś uznajemy za dzieło o najwyższej randze rynkowej.
Fot. u góry: François-Xavier Lalanne, Bar Hippopotam, pièce Unique , 1976| źródło: Sotheby’s.
Aleksandra Okupna
