Między mistrzem a uczniami. Wernisaż wystawy „Przenikanie” w zakopiańskim Teatrze Witkacego

Pod koniec lutego Zakopane ponownie stało się miejscem spotkania środowiska artystycznego z całej Polski. W piątkowy wieczór 28 lutego 2026 roku, w przestrzeni Witkacy Atelier działającej przy Teatr im. Stanisława Ignacego Witkiewicza w Zakopanem, odbył się wernisaż wystawy „Maciej Świeszewski – Przenikanie – Laureaci Nagrody im. Jacka Żuławskiego i studenci z pracowni prof. Macieja Świeszewskiego”. Wydarzenie zorganizowano w ramach obchodów 41. urodzin teatru – instytucji, która od lat pozostaje jednym z najważniejszych ośrodków kultury w regionie.

PATRONAT RYNEKISZTUKA.PL

Wieczór zgromadził artystów, studentów, przedstawicieli środowiska akademickiego, ludzi teatru i licznych miłośników sztuki. Zabytkowe wnętrza teatru wypełniły się publicznością, a atmosfera spotkania szybko nabrała charakteru prawdziwego święta malarstwa. Zakopiański teatr, którego patronem jest Stanisław Ignacy Witkiewicz, od lat stanowi przestrzeń otwartą na dialog różnych dziedzin sztuki. Wernisaż wystawy malarskiej w tym miejscu wydawał się więc naturalnym rozwinięciem idei, które przyświecały twórczości Witkacego – artysty przekraczającego granice między teatrem, literaturą, filozofią i malarstwem.

Prof. Maciej Świeszewski podczas wernisażu wystawy „Przenikanie” w Zakopanem, fot. Iwona Toporowska Photography

Centralną postacią wydarzenia był profesor Maciej Świeszewski – malarz i pedagog, od lat związany z akademickim kształceniem młodych twórców. Jego pracownia należy do tych miejsc na mapie polskiej edukacji artystycznej, w których kolejne pokolenia studentów uczą się nie tylko warsztatu, lecz także odpowiedzialności za własny język twórczy. Wystawa w Zakopanem pozwala zobaczyć ten proces w szczególnie wyraźny sposób.

Tytułowe „Przenikanie” można odczytywać na kilku poziomach. Z jednej strony odnosi się ono do relacji między obrazami prezentowanymi na ekspozycji. Z drugiej – do samego procesu kształcenia artysty. Pracownia malarska jest bowiem przestrzenią, w której doświadczenie i wrażliwość kolejnych pokoleń twórców spotykają się, wzajemnie na siebie oddziałują i pozostawiają trwały ślad.

Obrazy na wystawie „Przenikanie” w Teatrze Witkacego w Zakopanem, fot. Iwona Toporowska Photography

Na wystawie zestawiono prace profesora Świeszewskiego z obrazami laureatów Nagrody im. Jacka Żuławskiego oraz studentów jego pracowni. Taki układ pozwala widzowi obserwować różnorodne drogi rozwoju artystycznego. W niektórych pracach wyraźnie widoczna jest kontynuacja pewnych rozwiązań formalnych i sposobów budowania kompozycji. W innych pojawia się już silna potrzeba przekroczenia tego, co zostało wyniesione z pracowni, i poszukiwania własnego języka wizualnego.

Laureaci Nagrody imienia Jacka Żuławskiego na wystawie „Przenikanie”, fot. Iwona Toporowska Photography

Szczególnie interesujące okazują się momenty, w których granica między „mistrzem” a „uczniem” staje się trudna do uchwycenia. Obrazy młodszych twórców nie funkcjonują tu jako ćwiczenia warsztatowe. Pokazują raczej moment, w której zdobyta wiedza zaczyna przekształcać się w autonomiczną wypowiedź artystyczną. Właśnie w tych napięciach ujawnia się sens tytułowego przenikania.

Wernisażowi towarzyszyła rozbudowana oprawa artystyczna. Wieczór rozpoczęła premierowa suita muzyczna „Niesmaczne szewskie przyśpiewki”, skomponowana przez gitarzystę Maciej Gruchacza do słów Stanisława Ignacego Witkiewicza. Reżyserii podjął się dyrektor teatru Andrzej St. Dziuk, a partie wokalne wykonała aktorka Marcelina Rusnak. Ten muzyczny prolog wprowadził publiczność w atmosferę wydarzenia, w którym różne języki artystyczne zaczęły się ze sobą spotykać.

Ważnym momentem wieczoru była laudacja wygłoszona przez rektora Uniwersytetu Gdańskiego, Piotra Stepnowskiego. W swoim wystąpieniu podkreślił on znaczenie pracy pedagogicznej profesora Świeszewskiego oraz rolę, jaką odgrywa ona w kształtowaniu kolejnych pokoleń artystów. Głos zabrali również ks. dr Krzysztof Niedałtowski oraz Piotr Sarzyński, felietonista tygodnika Polityka, który od lat komentuje najważniejsze zjawiska polskiej sztuki współczesnej.

Otwarcie wystawy „Przenikanie” w Teatrze Witkacego w Zakopanem, fot. Iwona Toporowska Photography

W imieniu młodych twórców wystąpił także Mikołaj Antolak, jeden z artystów biorących udział w wystawie. Jego obecność symbolicznie podkreśliła międzypokoleniowy charakter całego przedsięwzięcia. Istotną rolę odegrała również sama aranżacja ekspozycji.

Otwarcie wystawy „Przenikanie” w Teatrze Witkacego w Zakopanem, fot. Iwona Toporowska Photography

Obrazy rozmieszczono w sposób pozwalający widzowi swobodnie poruszać się pomiędzy kolejnymi pracami i samodzielnie odkrywać relacje między nimi. Dzięki temu oglądanie wystawy staje się procesem stopniowego odkrywania podobieństw i różnic między poszczególnymi postawami twórczymi.

Obrazy na wystawie „Przenikanie” w Teatrze Witkacego w Zakopanem, fot. Iwona Toporowska Photography

Wieczór miał również wymiar środowiskowy. W kuluarach toczyły się rozmowy o kondycji współczesnego malarstwa, o roli mistrzów akademickich oraz o znaczeniu konkursów i nagród dla młodych artystów. Spotkanie artystów, krytyków, studentów i publiczności stworzyło atmosferę otwartego dialogu, która rzadko pojawia się podczas standardowych wydarzeń wystawienniczych.

Obrazy na wystawie „Przenikanie” w Teatrze Witkacego w Zakopanem, fot. Iwona Toporowska Photography

Zakopiańska publiczność przyjęła wystawę z dużym zainteresowaniem. Miasto od lat przyciąga osoby wrażliwe na kulturę i sztukę, a Teatr Witkacego pozostaje jednym z najważniejszych punktów na jego mapie artystycznej. Wernisaż „Przenikania” pokazał, że malarstwo może tu funkcjonować w naturalnym dialogu z teatrem, muzyką i literaturą.

Obrazy na wystawie „Przenikanie” w Teatrze Witkacego w Zakopanem, fot. Iwona Toporowska Photography

Wystawa będzie dostępna dla publiczności do końca marca, stanowiąc ważny punkt na kulturalnej mapie Zakopanego. Dla wielu odwiedzających będzie to okazja, by przyjrzeć się bliżej relacji między doświadczeniem a poszukiwaniem, między tradycją pracowni malarskiej a indywidualną drogą młodych twórców. Właśnie w tej przestrzeni spotkania ujawnia się prawdziwe znaczenie tytułowego „przenikania”.

Aleksandra Adamczewska
Rynekisztuka.pl