Najciekawsze wystawy w Polsce. Co warto zobaczyć w 2026 roku?

Wraz z nadejściem cieplejszych miesięcy kalendarz wystaw w Polsce wyraźnie przyspiesza. Wiosna i lato to moment, w którym instytucje prezentują swoje najmocniejsze programy, a widzowie częściej niż zwykle wchodzą w bezpośredni kontakt ze sztuką. Tegoroczny sezon jest szczególnie interesujący. Obok dużych, międzynarodowych nazwisk pojawiają się powroty do historii sztuki oraz projekty reagujące na aktualne napięcia społeczne i kulturowe. Wystawy coraz rzadziej są jedynie przeglądem dzieł. Stają się przestrzenią budowania narracji, zadawania pytań i redefiniowania samego doświadczenia sztuki. Coraz częściej nie są zamkniętymi opowieściami, lecz otwartymi strukturami wymagającymi od widza zaangażowania i uważności. Poniżej wybór tych, które szczególnie warto zobaczyć w nadchodzących miesiącach.

1. „Młodopolska Grupa Pięciu. Zapomniani buntownicy”, Muzeum Narodowe w Krakowie (13.02-05.07.26)

Wystawa po raz pierwszy w historii w tak kompleksowy sposób przywraca pamięć o krótkotrwałym, dziś niemal zapomnianym ugrupowaniu artystycznym działającym na początku XX wieku. Grupę tworzyli młodzi artyści związani z krakowską Akademią Sztuk Pięknych, którzy wystąpili przeciwko dominującym wówczas nurtom i instytucjonalnym ograniczeniom świata sztuki.

Wystawa Grupy Pięciu, fot. N. Gsowska| źródło: Muzeum Narodowe w Krakowie

Ich twórczość była wyrazem buntu wobec obowiązujących norm oraz próbą odnalezienia własnego języka artystycznego, inspirowanego symbolizmem i nowymi tendencjami europejskimi. Zamiast wpisywać się w narrację narodową czy dekoracyjną estetykę epoki, skupiali się na indywidualnym doświadczeniu i ekspresji. Wystawa pokazuje zarówno prace członków grupy, jak i kontekst ich działalności, rozszerzony o dzieła artystów z nimi związanych oraz twórców, którzy stanowili dla nich ważny punkt odniesienia.

Wystawa Grupy Pięciu, fot. N. Gsowska| źródło: Muzeum Narodowe w Krakowie

2. Stefan Knapp, „Alchemik i wizjoner”, Centrum Sztuki Współczesnej Znaki Czasu (21.02-31.05.26)

Mozaika autorstwa Stefana Knappa na ścianie Auli Uniwersyteckiej w Toruniu| źródło: Wikipedia

Wystawa przybliża twórczość jednego z najbardziej rozpoznawalnych na świecie polskich artystów emigracyjnych, który w kraju wciąż pozostaje stosunkowo mało znany. Stefan Knapp zasłynął przede wszystkim jako twórca wielkoformatowych realizacji w przestrzeni publicznej, łączących malarstwo z architekturą. Centralnym punktem odniesienia jest jego monumentalna, emaliowana kompozycja znajdująca się na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika, inspirowana układem ciał niebieskich i stanowiąca hołd dla astronoma. Wystawa pokazuje jednak znacznie szersze spektrum jego twórczości.

Na ekspozycji znalazło się ponad sto prac, od malarstwa i rysunku, przez emalie na stali, po rzeźby i obiekty użytkowe. To największa prezentacja artysty w Polsce od lat 70., pozwalająca zobaczyć skalę jego eksperymentów i różnorodność praktyki.

3. Ewa Partum, „Contemplating Art, Contemplating Love”, MOCAK Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie (07.03-14.06.26)

Wystawa towarzyszy jubileuszowi jednej z najważniejszych postaci polskiej neoawangardy, która od lat konsekwentnie buduje swoją praktykę wokół relacji między sztuką, ciałem i językiem. W realiach powojennej Polski Ewa Partum wyraźnie zaznaczała, że jej twórczość jest głosem kobiety, konfrontując się z dominującą, męskocentryczną narracją sztuki. Jej działania wykraczały poza instytucje i obejmowały przestrzeń publiczną. Charakterystycznym elementem stały się ślady ciała, gesty, odciski oraz performatywność, które służyły jako narzędzia krytyki społecznej i artystycznej. Twórczość Partum łączy konceptualizm z doświadczeniem cielesności, podważając tradycyjne sposoby komunikacji i obecności w sztuce.

Ewa Partum, Flamenco w bieli,1992, reprodukcja| źródło: Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie

Wystawa osadza jej prace zarówno w kontekście międzynarodowej neoawangardy, jak i współczesnych praktyk artystycznych rozwijających wątki feministyczne. Kluczowe motywy to ciało, dotyk, głos oraz relacja między prywatnym a politycznym.

Ewa Partum, Ćwiczenia/Exercises, 1972| źródło: Wikipedia

4. Barbara Kasten, „Postabstrakcja”, Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki (13.03 – 07.06.26)

To pierwsza tak szeroka prezentacja twórczości amerykańskiej artystki w tej części Europy, a jednocześnie symboliczny powrót do miejsca, które miało istotny wpływ na kształtowanie jej języka artystycznego. Wystawa obejmuje prace z różnych okresów i mediów, od fotografii po rzeźbę i instalację, ukazując konsekwencję jej poszukiwań.

Barbara Kasten. Postabstrakcja, wernisaż, fot. Bartosz Górka, dzięki uprzejmości Zachęty

Kluczowym punktem odniesienia jest pobyt artystki w Polsce na początku lat siedemdziesiątych, kiedy pracowała z Magdaleną Abakanowicz. Doświadczenie to ugruntowało jej sposób myślenia o obrazie jako relacji między obiektem, przestrzenią i światłem, który pozostaje centralny w jej twórczości do dziś.

Barbara Kasten, Scene III| źródło: Wikipedia

Tytuł Postabstrakcja odnosi się do sposobu, w jaki Kasten prowadzi dialog z tradycją awangardy, konstruktywizmem oraz architekturą XX i XXI wieku. Artystka nie odtwarza języka abstrakcji, lecz poddaje go reinterpretacji i sprawdza jego aktualność w doświadczeniu odbiorcy. Interesuje ją, jak geometryczne układy i operowanie światłem funkcjonują dziś w konkretnych przestrzeniach oraz w relacji z widzem. Ekspozycja prowadzi widza przez kolejne etapy jej pracy, pokazując, jak wczesne eksperymenty przekształciły się w dojrzałe, wielowymiarowe realizacje.

5. Julie Mehretu, „Kairos, wariacje duchologiczne”, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie (20.03–30.08.2026)

Wystawa jednej z najważniejszych współczesnych artystek, której twórczość od lat redefiniuje język abstrakcji. Tytuł ekspozycji odwołuje się do pojęcia kairosu jako momentu przełomu oraz do idei „duchologii”, wskazując na obecność przeszłości w doświadczeniu teraźniejszości. Prace Mehretu łączą różnorodne źródła, od kartografii i literatury po obrazy medialne i wydarzenia polityczne. Artystka buduje wielowarstwowe kompozycje, które można odczytywać jak mapy współczesnego świata, zapisujące jego napięcia, konflikty i przemiany. Wystawa obejmuje prace z różnych etapów jej twórczości, od wczesnych, analitycznych rysunków po monumentalne obrazy, w których nakładające się warstwy tworzą gęstą, dynamiczną strukturę.

Julie Mehretu, detal Black City [Czarne miasto], 2007, Marian Goodman Gallery, New York i carlier | gebauer, Berlin © Julie Mehretu

Ważnym elementem wystawy są rzadziej pokazywane prace na papierze z cyklu Archive Pages, które odsłaniają sposób pracy artystki z materiałem źródłowym. Zdjęcia, mapy i fragmenty przekazów medialnych tworzą tu rodzaj wizualnego archiwum, balansującego między pamięcią a dokumentem, prywatnym doświadczeniem a historią zbiorową. Ten sposób budowania obrazu powraca również w najnowszych realizacjach. Punktem wyjścia stają się konkretne wydarzenia, takie jak pandemia, katastrofy czy konflikty zbrojne. W pracach z cyklu TRANSpaintings, prezentowanych w przestrzennych konstrukcjach, artystka przetwarza obrazy znane z mediów, nadając im nowy, bardziej złożony wymiar. Półprzezroczyste kompozycje łączą brutalność przedstawianych zdarzeń z poczuciem niejednoznaczności i napięcia.

Istotną częścią ekspozycji jest także rozbudowane archiwum, w którym materiały związane z historią współczesną zestawione są z osobistymi przedmiotami artystki. Tworzy to wielowarstwową opowieść o świecie widzianym jednocześnie z perspektywy globalnej i indywidualnej. Prace Mehretu oddają tempo i złożoność współczesności. Zamiast proponować jednoznaczne interpretacje, zapraszają do uważnego przyglądania się rzeczywistości i jej sprzecznościom.

6. Maria Jarema, „Pęknięty modernizm”, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie (20.03–28.06.2026)

Wystawa proponuje nowe spojrzenie na twórczość jednej z najbardziej oryginalnych postaci polskiej sztuki nowoczesnej. Maria Jarema była związana z krakowskim środowiskiem awangardowym i współtworzyła Grupę Krakowską, która odegrała istotną rolę w kształtowaniu modernizmu w Polsce.

Maria Jarema, Penetracje I, 1957, tempera, monotypia na papierze przyklejonym na płótnie, Muzeum Sztuki, Łódź

Jej działalność wykraczała poza malarstwo i rzeźbę. W latach trzydziestych współpracowała z eksperymentalnym teatrem Cricot, gdzie zajmowała się scenografią, kostiumem i działaniami performatywnymi. To doświadczenie silnie wpłynęło na jej późniejszą praktykę artystyczną, w której ważną rolę odgrywał ruch, rytm i fragmentaryczność formy. Wystawa Marii Jaremy. Pęknięty modernizm w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie podejmuje próbę uporządkowania dorobku artystki. Pokazuje ją jako spójną modernistkę, rozwijającą konsekwentnie własny język formalny. Jednocześnie jednak to właśnie w tej uporządkowanej narracji najciekawiej ujawniają się napięcia obecne w jej sztuce.

Maria Jarema, Akt, 1946, monotypia i tempera na papierze. Własność prywatna| źródło: MSN, materiały prasowe

7. Ala Savashevich, „Twoje ciało to pole pracy”, Muzeum Narodowe we Wrocławiu (16.05-20.08)

Wystawa podejmuje temat pracy kobiet oraz sposobów jej przedstawiania w kulturze i sztuce. Ala Savashevich analizuje zarówno historyczne wizerunki, jak i współczesne doświadczenia, zestawiając je z własną praktyką artystyczną.

Ala Savashevich, Szeptem tkana, 2025, fot. Wojciech Chrubasik| źródło: Muzeum Narodowe we Wrocławiu

Punktem wyjścia staje się refleksja nad tym, jak społeczne i polityczne uwarunkowania wpływają na postrzeganie kobiecej pracy i sprawczości. Artystka odwołuje się do własnych doświadczeń oraz do muzealnych przedstawień kobiet przy pracy, tworząc wielowarstwowy dialog między przeszłością a teraźniejszością. Jej twórczość obejmuje rzeźbę, instalację i wideo, a poruszane tematy dotyczą pamięci zbiorowej, tożsamości oraz mechanizmów kształtujących role społeczne w kontekście patriarchatu i doświadczeń systemów autorytarnych

8. Marco Angelini, „Sztuka. Energia. Zrównoważony rozwój”, Muzeum Współczesne Wrocław (17.04 – 17.08.26)

Wystawa stanowi refleksję nad relacją człowieka, technologii i natury w świecie dynamicznych przemian. Punktem odniesienia jest koncepcja Homo Faber, czyli człowieka kształtującego rzeczywistość poprzez pracę i wynalazczość, ale jednocześnie ponoszącego konsekwencje własnych działań. Artysta łączy w swojej praktyce wątki ekologiczne, technologiczne i społeczne, budując przestrzeń napięcia między rozwojem a jego skutkami. Jego prace pokazują, jak sztuka może stać się narzędziem refleksji nad współczesnością i sposobem, w jaki funkcjonujemy w świecie zależności między naturą a techniką.

9. „Bestiariusz”, Muzeum Narodowe w Warszawie (20.11.2026 – 14.03.2027)

Wystawa zapowiadana w Muzeum Narodowym w Warszawie będzie próbą pokazania, w jaki sposób człowiek na przestrzeni wieków próbował zrozumieć i uporządkować świat zwierząt oraz budować z nim relacje. To wielowątkowa opowieść, w której sztuka staje się narzędziem interpretacji zmieniającego się stosunku do natury. Ekspozycja ma prowadzić od mitów i wyobrażeń o pochodzeniu zwierząt, przez fantastyczne hybrydy i symbole obecne w kulturze, aż po rozwój naukowego spojrzenia widocznego w dawnych atlasach i zbiorach przyrodniczych. Całość domknie refleksja nad współczesnymi relacjami między ludźmi a zwierzętami, uwzględniająca tematy ekologiczne i etyczne.

Gabriel Max, Małpa z bukiecikiem fiołków, 1880| źródło: Wikipedia

Wystawa połączy różne media i dziedziny, od malarstwa i rzeźby po obiekty użytkowe i współczesne instalacje, tworząc szeroką perspektywę kulturową.

Współczesny program wystaw w Polsce pokazuje, jak bardzo zmienia się sposób myślenia o sztuce. Obok uznanych nazwisk pojawiają się nowe narracje, a obok historii coraz wyraźniej wybrzmiewają tematy związane z teraźniejszością i przyszłością. Wystawy przestają być jedynie prezentacją dzieł. Stają się przestrzenią refleksji, w której spotykają się różne perspektywy, doświadczenia i języki. Zmienia się także rola widza. Odbiorca nie jest już tylko obserwatorem, ale uczestnikiem, który współtworzy znaczenia poprzez własne interpretacje i wrażliwość. W tym sensie każda z tych wystaw jest nie tylko wydarzeniem, lecz także zaproszeniem do uważnego patrzenia i zadawania pytań. Być może właśnie w tym tkwi dziś największa siła sztuki. Nie w udzielaniu odpowiedzi, ale w otwieraniu przestrzeni, w której można je dopiero zacząć formułować.

Fot. u góry: Wystawa Grupy Pięciu, fot. N. Gsowska| źródło: Muzeum Narodowe w Krakowie

Aleksandra Okupna