Weekend majowy od lat wyznacza w Europie początek intensywnego sezonu wystawienniczego. Dla instytucji kultury to czas szczególny, ponieważ zwiększony ruch turystyczny spotyka się z programami przygotowywanymi często z myślą o szerokiej, międzynarodowej publiczności. Wiele prezentowanych w tym czasie ekspozycji zyskuje status jednych z najważniejszych wydarzeń pierwszej połowy roku. Tegoroczna oferta europejskich muzeów i galerii pokazuje wyraźne napięcie pomiędzy dwoma kierunkami. Z jednej strony widoczny jest powrót do klasyki i ponowne odczytywanie kanonu historii sztuki. Z drugiej coraz silniej zaznacza się obecność projektów współczesnych, które podejmują aktualne tematy społeczne i polityczne. Ta równoległość dobrze oddaje dynamikę dzisiejszego rynku sztuki i oczekiwania odbiorców. Wybrane przez nas wystawy w europejskich miastach pokazują, jak instytucje balansują pomiędzy tymi tendencjami, próbując jednocześnie przyciągnąć uwagę publiczności i wpisać się w szerszy kontekst międzynarodowego obiegu sztuki.

Hokusai w Rzymie. Krakowska kolekcja w Palazzo Bonaparte/ Rzym (do 29.06.26)

W Palazzo Bonaparte otwarto monograficzną wystawę poświęconą twórczości Katsushika Hokusai, przygotowaną przez Muzeum Narodowe w Krakowie. Ekspozycja, oparta w całości na krakowskich zbiorach, prezentuje dorobek mistrza drzeworytu w kontekście kultury Japonii okresu Edo. Wystawa potrwa do 29 czerwca 2026 roku. Na pokaz składa się blisko 200 prac, w tym najsłynniejsze cykle, jak Trzydzieści sześć widoków góry Fuji z Wielką falą w Kanagawi. Ekspozycji towarzyszy wybór rzemiosła artystycznego, który pozwala osadzić twórczość Hokusaia w szerszym kontekście kultury materialnej epoki. Prezentacja w Rzymie stanowi jedno z najważniejszych międzynarodowych przedsięwzięć Muzeum Narodowego w Krakowie i wpisuje się w obchody 160-lecia relacji japońsko-włoskich.

Materiały prasowe Arthemisia, wystawa Hokusai| źródło: Muzeum Narodowe w Krakowie

Prezentacja w Rzymie zbiega się ze 160. rocznicą nawiązania stosunków dyplomatycznych między Japonią a Włochami, nadając wystawie dodatkowy wymiar symboliczny. W tym kontekście projekt można odczytywać jako wielowarstwowe spotkanie kultur, w którym polska kolekcja staje się ważnym ogniwem dialogu pomiędzy Europą a Japonią.

Materiały prasowe Arthemisia, wystawa Hokusai| źródło: Muzeum Narodowe w Krakowie

Cézanne, Fondation Beyeler, Riehen/Bazylea (do 25.05.26)

W Fondation Beyeler prezentowana jest wystawa poświęcona późnej twórczości Paula Cézanne’a, uznawanej za kluczowy moment w kształtowaniu się nowoczesnego języka malarskiego. Ekspozycja koncentruje się na ostatnim etapie jego pracy, kiedy artysta osiągnął pełną dojrzałość formalną i wypracował charakterystyczny sposób budowania obrazu poprzez kolor i strukturę. Na wystawie zgromadzono około 80 obrazów olejnych i akwarel pochodzących zarówno z najważniejszych kolekcji muzealnych, jak i ze zbiorów prywatnych. Pokaz obejmuje najważniejsze motywy obecne w twórczości Cézanne’a, w tym pejzaże, martwe natury, portrety oraz kompozycje z kąpiącymi się postaciami.

Paul Cézanne, Gracze w karty, 1893-96

Ekspozycja podkreśla przełomowe podejście Cézanne’a do formy i przestrzeni, widoczne zwłaszcza w pejzażach, gdzie rytm barw i konstrukcja pociągnięć pędzla odchodzą od tradycyjnej iluzji na rzecz bardziej analitycznego ujęcia rzeczywistości. Uzupełnieniem są portrety i martwe natury, w których artysta konsekwentnie bada relacje między kolorem a formą. Wystawa pozwala spojrzeć na dorobek Cézanne’a jako punkt wyjścia dla sztuki XX wieku, którego wpływ pozostaje wyraźny także we współczesnych praktykach artystycznych.

Calder. Marzenia w równowadze, Fondation Louis Vuitton, Paryż, (do 15.08.26)

W Fondation Louis Vuitton prezentowana jest wystawa Calder. Marzenia w równowadze, poświęcona twórczości Alexandra Caldera. Ekspozycja obejmuje przekrojowy wybór prac artysty, jednego z najważniejszych twórców rzeźby XX wieku, który zrewolucjonizował myślenie o formie i ruchu w sztuce. Wystawa koncentruje się na charakterystycznych dla Caldera mobilach i stabilach, w których równowaga, lekkość i ruch stają się podstawowymi środkami wyrazu. Prace te redefiniują tradycyjne pojęcie rzeźby jako formy statycznej, wprowadzając do niej element czasu i zmienności.

Model pośredni (maquette 1:5) rzeźby La Grande Vitesse autorstwa Alexandra Caldera, 1969. Blacha metalowa, śruby i farba. © Calder Foundation, New York / ADAGP, Paris

Wystawa ukazuje również mniej oczywiste aspekty twórczości artysty, w tym rysunki oraz kameralne realizacje przestrzenne, pozwalające prześledzić rozwój jego języka formalnego. Całość podkreśla znaczenie Caldera dla sztuki współczesnej oraz jego wpływ na kolejne pokolenia artystów eksplorujących relacje między przestrzenią, ruchem i materią.

Brâncuși i nowoczesna rzeźba, Neue Nationalgalerie, Berlin (do 09.08.26)

W Neue Nationalgalerie prezentowana jest wystawa poświęcona twórczości Constantina Brâncușiego, jednego z najważniejszych reformatorów rzeźby XX wieku. Ekspozycja ukazuje jego drogę od figuratywnych przedstawień do radykalnie uproszczonych, abstrakcyjnych form.

Widok wystawy „Brâncuși” w Neue Nationalgalerie, 2026. Fot. Neue Nationalgalerie – Stiftung Preußischer Kulturbesitz / David von Becker. © Succession Brancusi / VG Bild-Kunst, Bonn 2026.

Na wystawie znalazły się najbardziej charakterystyczne realizacje artysty, w których kluczową rolę odgrywają czystość linii, rytm i koncentracja na esencji przedstawianych motywów. Prace Brâncușiego redefiniują tradycyjne rozumienie rzeźby, odchodząc od narracyjności na rzecz uniwersalnych, syntetycznych form. Ekspozycja pozwala prześledzić, w jaki sposób Brâncuși wpłynął na rozwój nowoczesnej rzeźby i języka abstrakcji, stając się jednym z punktów odniesienia dla sztuki XX i XXI wieku. 

Matisse. 1941–1954, Grand Palais, Paryż (do 26.07.26)

Grand Palais prezentowana jest wystawa Matisse. 1941–1954, poświęcona ostatniemu etapowi twórczości Henriego Matisse’a. Ekspozycja obejmuje ponad 300 prac, w tym obrazy, rysunki, książki artystyczne oraz słynne wycinanki z papieru, które stały się znakiem rozpoznawczym jego późnego stylu. Ekspozycja koncentruje się na latach 1941–1954, kiedy artysta, mimo choroby, wypracował nowy język wizualny oparty na intensywnym kolorze i uproszczonej formie. To właśnie w tym okresie powstały przełomowe kompozycje z cyklu Jazz oraz monumentalne gouaches découpées, redefiniujące relację między rysunkiem a kolorem.

Henriego Matisse’a, Nu bleu II, 1952. Collection Musée National d’Art Moderne – Centre Pompidou (MNAM-CCI).
Fot. Service de la documentation photographique MNAM – Centre Pompidou.

Wystawa ukazuje wielowymiarowość jego praktyki, łącząc różne media i skale realizacji, od kameralnych rysunków po rozbudowane kompozycje przestrzenne. Całość pozwala spojrzeć na późną twórczość Matisse’a nie jako epilog, lecz jako jeden z najbardziej innowacyjnych momentów w historii sztuki XX wieku.

Rothko we Florencji, Palazzo Strozzi, Florencja (do 26.08.26)

W Palazzo Strozzi prezentowana jest wystawa poświęcona twórczości Marka Rothki, jednego z najważniejszych przedstawicieli ekspresjonizmu abstrakcyjnego. Ekspozycja koncentruje się na jego charakterystycznych wielkoformatowych kompozycjach barwnych, które redefiniowały sposób doświadczania malarstwa. Wystawa zwraca uwagę na rozwój języka artystycznego Rothki, opartego na redukcji formy i intensywnym oddziaływaniu koloru. Jego obrazy, budowane z nakładających się pól barwnych, funkcjonują nie tylko jako obiekty wizualne, lecz także jako przestrzenie emocjonalnego i niemal medytacyjnego doświadczenia. Ekspozycja podkreśla znaczenie Rothki dla sztuki powojennej oraz jego wpływ na sposób myślenia o relacji między obrazem a widzem. Prezentacja w renesansowej przestrzeni Palazzo Strozzi tworzy dodatkowy kontekst, zestawiając nowoczesne malarstwo z historyczną architekturą.

Mark Rothko, Untitled (Yellow and Blue), 1954 | źródło: Sotheby’s

Van Gogh i siła koloru, Van Gogh Museum, Amsterdam (do 17.05.26)

W Van Gogh Museum prezentowana jest wystawa poświęcona twórczości Vincenta van Gogha, koncentrująca się na roli koloru jako jednego z najważniejszych środków wyrazu w jego malarstwie. Ekspozycja ukazuje, w jaki sposób artysta wykorzystywał intensywną paletę barw i dynamiczny sposób prowadzenia pędzla do budowania emocjonalnego napięcia obrazu.

Cuno Amiet, The Yellow Hill, 1903, 98 x 72cm, Kunstmuseum Solothurn (Photo David Aebi), Van Gogh Museum

Na ekzpozycje składają się zarówno najbardziej rozpoznawalne kompozycje, jak i prace rzadziej prezentowane, co pozwala prześledzić rozwój jego języka artystycznego. Szczególną uwagę poświęcono pejzażom i martwym naturom, w których kolor przestaje pełnić funkcję opisową, a staje się autonomicznym elementem konstrukcji obrazu. Wystawa wpisuje się w szersze zainteresowanie twórczością van Gogha jako punktu odniesienia dla sztuki nowoczesnej i współczesnej, podkreślając jego wpływ na kolejne pokolenia artystów.

Yayoi Kusama, Museum Ludwig, Kolonia (02.08.26)

W Museum Ludwig prezentowana jest przekrojowa wystawa twórczości Yayoi Kusamy, jednej z najważniejszych artystek współczesnych. Ekspozycja została przygotowana z okazji 50-lecia instytucji i stanowi jedno z najgłośniejszych wydarzeń sezonu w Europie. Na wystawie zgromadzono ponad 300 prac obejmujących niemal całe siedem dekad twórczości artystki, od wczesnych rysunków po najnowsze realizacje. Wystawa obejmuje szerokie spektrum mediów, w tym malarstwo, rzeźbę, instalacje, performance i projekty przestrzenne. Centralnym elementem ekspozycji są charakterystyczne dla Kusamy motywy powtarzalności i nieskończoności, wyrażone poprzez ikoniczne kropki, formy organiczne oraz immersyjne instalacje. Szczególne miejsce zajmuje nowy Infinity Mirror Room, który wprowadza widza w przestrzeń odbić i iluzji, redefiniując relację między dziełem a odbiorcą.

Widok instalacji, Yayoi Kusama, Museum Ludwig Cologne, 2026 Pokój z lustrami nieskończoności – Nadzieja kropek pogrzebanych w nieskończoności na zawsze pokryje wszechświat, 2025, fragment
Technika mieszana Wymiary zmienne Kolekcja artystki © YAYOI KUSAMA
Dzięki uprzejmości Ota Fine Arts
Zdjęcie: Archiwum Historyczne Miasta Kolonii z Rhineland Image Archive, Tobias Kreusler

Wystawa ukazuje twórczość Kusamy jako konsekwentne badanie tematów egzystencjalnych, takich jak tożsamość, ciało, natura i kosmos, które artystka rozwija od lat 50. XX wieku. Jednocześnie podkreśla jej wpływ na sztukę współczesną oraz status jednej z najbardziej rozpoznawalnych artystek globalnego obiegu.

Transforming Energy Marina Abramović, Galleria dell’Accademia, Wenecja (od 6.05 do 19.10.26)

W Galleria dell’Accademia 6 maja 2026 roku otworzy się wystawa Transforming Energy poświęcona twórczości Mariny Abramović, jednej z najważniejszych artystek performance XX i XXI wieku. Ekspozycja koncentruje się na kluczowych realizacjach Abramović, ukazując jej praktykę jako konsekwentne badanie relacji między ciałem, energią i obecnością. Wystawa obejmuje dokumentacje performansów, materiały wideo oraz instalacje, które pozwalają prześledzić rozwój jej języka artystycznego od lat 70. po współczesność.

Galerie Krinzinger, Marina Abramović, “With Eyes Closed I See Happiness”, 2012, Courtesy of the artist and Galerie Krinzinger | materiały prasowe Art Basel

Wystawa wpisuje się w rosnące zainteresowanie sztuką performansu w instytucjonalnym obiegu muzealnym, podkreślając wpływ Abramović na redefinicję roli artysty i widza.

Canaletto & Bellotto, Kunsthistorisches Museum, Wiedeń (do 06.09.26)

W Kunsthistorisches Museum prezentowana jest wystawa Canaletto & Bellotto, zestawiająca twórczość Canaletta oraz Bernarda Bellotta. Ekspozycja ukazuje relację mistrza i ucznia, a zarazem dwóch artystów, którzy w odmienny sposób rozwijali tradycję weduty. Na wystawie zgromadzono obrazy przedstawiające miejskie pejzaże, przede wszystkim widoki Wenecji, ale także innych europejskich metropolii. Prace Canaletta charakteryzują się klarownością kompozycji i świetlistością, podczas gdy Bellotto rozwija bardziej analityczne i chłodne ujęcie architektury, z wyraźnym akcentem na detal i perspektywę. Ekspozycja pozwala prześledzić, jak malarstwo wedutowe funkcjonowało jako narzędzie dokumentacji, ale także jako forma artystycznej interpretacji przestrzeni miejskiej. To jednocześnie opowieść o wizualnej tożsamości europejskich miast XVIII wieku.

Venice: the Bacino di San Marco from San Giorgio Maggiore, c.1735-44
© Wallace Collection, London, UK / Bridgeman Images

Hilma af Klint, Grand Palais, Paryż (do 30.08.26)

W Grand Palais prezentowana jest wystawa poświęcona twórczości Hilmy af Klint, jednej z pionierek abstrakcji. Ekspozycja koncentruje się na jej przełomowych pracach powstałych na początku XX wieku, które przez dekady pozostawały poza głównym nurtem historii sztuki. Ekspozycja ukazuje jej malarstwo jako efekt zainteresowań duchowością, teozofią i systemami symboli, które przekładała na rozbudowane, często wielkoformatowe kompozycje. Twórczość af Klint prezentowana jest dziś jako alternatywna narracja wobec klasycznej historii abstrakcji, wyprzedzająca dokonania Kandinsky’ego czy Mondriana.

Oryginał Chaos, nr 16, 1906-1907, olej na płótnie, 53 × 37 cm, HaK016 Dzięki uprzejmości Fundacji Hilma af Klint – fot. Moderna Museet, Sztokholm

Wystawa wpisuje się w rosnące zainteresowanie rewizją kanonu i przywracaniem znaczenia artystkom, które dotąd pozostawały na marginesie głównego dyskursu.

Gołąb, nr 8, 1915, olej na płótnie, 154 × 127 cm, HaK180. Dzięki uprzejmości Fundacji Hilma af Klint – fot. Moderna Museet, Sztokholm

Majówkowe propozycje wystaw w Europie pokazują wyraźnie, że sezon wiosenny pozostaje jednym z kluczowych momentów dla instytucji sztuki. To właśnie w tym czasie prezentowane są projekty o dużej skali i znaczeniu, które nie tylko przyciągają szeroką publiczność, lecz także wyznaczają kierunki dyskusji w międzynarodowym obiegu artystycznym. Zestawienie takich nazwisk jak Hokusai, Cézanne, Brâncuși, Matisse czy Rothko z twórczością współczesną i reinterpretacjami kanonu pokazuje, jak silnie dzisiejsze wystawiennictwo opiera się na dialogu między historią a teraźniejszością. To napięcie nie jest jedynie zabiegiem kuratorskim, ale odzwierciedleniem szerszych procesów zachodzących na rynku sztuki. Długi weekend majowy staje się więc nie tylko okazją do podróży, lecz także momentem intensywnego kontaktu ze sztuką w jej najbardziej aktualnym i zróżnicowanym wymiarze.

Aleksandra Okupna