To jedna z niewielu nagród w Polsce, która koncentruje się na badaniu kolekcji, dokumentowaniu historii zbiorów, tworzeniu wystaw i popularyzowaniu idei kolekcjonerstwa. Nagroda została ustanowiona w 2016 roku z inicjatywy środowiska kolekcjonerskiego, a jej organizatorami są Dom Spotkań z Historią, Archiwum Polskiej Akademii Nauk oraz przedstawiciele środowiska kolekcjonerów.
Tegoroczni laureaci pokazują, jak różne może być dziś myślenie o kolekcjonowaniu. W kategorii instytucjonalnej nagrodę otrzymało Centrum Sztuki Współczesnej Znaki Czasu za wystawę „Nie pytaj o Polskę. Z kolekcji Katarzyny Szafrańskiej i Wojciecha Szafrańskiego”, przygotowaną przez Martę Smolińską. To przykład projektu, który traktuje kolekcję jako opowieść o emocjach i sposobie patrzenia na współczesność. W kategorii naukowej wyróżniono dr Kamilę Kłudkiewicz za książkę „Potrzeba trwania. Zbiory ikonograficzne na ziemiach polskich w XIX w.”. Sam tytuł tej publikacji dobrze oddaje sens kolekcjonowania: próbę zatrzymania świata, zapisania pamięci i stworzenia porządku wobec przemijania. Nagrodę dla dziennikarki otrzymała Aleksandra Koperda za nowoczesną popularyzację kolekcjonerstwa w internecie oraz książkę „Kolekcje dizajnu”. Kapituła zwróciła uwagę na sposób, w jaki współczesne media mogą dziś budować zainteresowanie kolekcjonowaniem także poza środowiskiem ekspertów i muzealników.
Patron nagrody, Feliks Jasieński, był postacią, która wyprzedzała swoje czasy. Kolekcjoner, krytyk, mecenas sztuki, propagator kultury japońskiej. To właśnie on organizował pierwsze w Polsce pokazy sztuki japońskiej i budował kolekcję, która później stała się częścią zbiorów Muzeum Narodowe w Krakowie oraz Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha. Jasieński rozumiał coś, co pozostaje aktualne także dziś: kolekcjonowanie to sposób wpływania na kulturę, tworzenia narracji i decydowania o tym, co zostanie zapamiętane. W świecie sztuki kolekcjonerzy często pozostają mniej widoczni niż artyści, ale to właśnie oni budują archiwa epoki, wspierają instytucje i nadają dziełom nowe konteksty.
Warto przypomnieć, że laureatką Nagrody im. Feliksa Jasieńskiego za rok 2023 została Anna Niemczycka-Gottfried – redaktorka naczelna Rynekisztuka.pl, promotorka sztuki. Wyróżnienie przyznano za działalność popularyzującą wiedzę o rynku sztuki i kolekcjonerstwie oraz budowanie niezależnego medium poświęconego mechanizmom funkcjonowania świata sztuki.
Nagroda im. Feliksa Jasieńskiego pokazuje również szerszą zmianę zachodzącą dziś w kulturze. Coraz częściej kolekcjonerstwo przestaje być postrzegane wyłącznie jako domena elit czy prywatnych pasji. Staje się elementem debaty o pamięci, odpowiedzialności i obiegu sztuki. Pytanie brzmi „dlaczego chcemy to zachować?” i „jakie historie opowiadamy poprzez zbiory?”.
Oprac. A.A.




