Artykuł partnerski

W jego pracach widoczna jest niezwykła konsekwencja budowania napięcia pomiędzy tym, co realne, a tym, co wewnętrzne. Artysta nie odcina się od rzeczywistości. Przeciwnie. Wykorzystuje surrealistyczny język po to, by mówić o najbardziej współczesnych doświadczeniach człowieka. O samotności, lęku, poczuciu rozpadu relacji, o kryzysie emocjonalnym i niemożności pełnego komunikowania własnych uczuć.  W świecie kultury wizualnej, który coraz częściej opiera się na szybkości odbioru oraz natychmiastowej interpretacji, obrazy Andrzeja Tomaszewskiego wymagają zatrzymania. Nie oferują łatwego odczytania. Widz zostaje zmuszony do wejścia w przestrzeń psychologiczną, w której symbole nie posiadają jednej odpowiedzi. Dzięki temu każde spotkanie z jego malarstwem staje się doświadczeniem indywidualnym.

Człowiek w centrum obrazu

Tomaszewski należy do tych twórców, którzy traktują malarstwo jako narzędzie introspekcji. W centrum jego zainteresowania niemal zawsze znajduje się człowiek. Nie jest to jednak klasyczny portret ani realistyczna obserwacja codzienności. Postaci obecne na jego obrazach są zdeformowane, fragmentaryczne, często zawieszone w pustej przestrzeni lub uwikłane w niepokojące relacje z otoczeniem. Ich ciała wydają się podlegać emocjonalnym napięciom, jakby psychika wpływała bezpośrednio na fizyczną formę.

Andrzej Tomaszewski, źródło: gallerytomszewski.com , technika; pastel, kredka 44 cm na 44 cm

W jego pracach człowiek nigdy nie jest wyłącznie biologiczną obecnością. To raczej psychiczny zapis doświadczeń i emocji. Sylwetki wydają się kruche, rozbite, czasami niemal niestabilne. Widz ma wrażenie, że bohaterowie obrazów funkcjonują na granicy rozpadu, jakby ich tożsamość była stale zagrożona przez wewnętrzne napięcia. To właśnie ta psychologiczna niejednoznaczność sprawia, że malarstwo Tomaszewskiego oddziałuje tak intensywnie. Jego postaci nie są konkretnymi osobami. Nie posiadają wyraźnych biografii ani narracyjnych historii. Dzięki temu mogą stać się projekcją emocji każdego odbiorcy.

Andrzej Tomaszewski| źródło: gallerytomszewski.com , technika; akryl na płycie, 60 cm na 80 cm

Deformacja jako język psychiki

To właśnie deformacja staje się jednym z najważniejszych elementów jego twórczości. Nie służy szokowaniu widza, ale pokazaniu tego, czego nie można zobaczyć gołym okiem. Artysta wizualizuje stany psychiczne. Lęk, samotność, wyobcowanie czy wewnętrzne rozdarcie przyjmują u niego konkretne kształty. Twarze tracą symetrię, sylwetki ulegają wydłużeniu lub rozpadowi, a przestrzeń wokół bohaterów obrazów wydaje się niestabilna i niepewna. Dzięki temu odbiorca ma wrażenie obcowania nie tyle z przedstawieniem człowieka, ile z jego wnętrzem. Deformacja u Andrzeja Tomaszewskiego posiada wymiar psychologiczny i egzystencjalny. Artysta pokazuje, że emocje nie są czymś niewidzialnym. Przeciwnie. Mogą wpływać na sposób odczuwania własnego ciała i własnej obecności w świecie. W jego obrazach psychika niemal fizycznie deformuje rzeczywistość.

Andrzej Tomaszewski| źródło: gallerytomszewski.com , technika; akryl na płycie, 60 cm na 82 cm

Wielu odbiorców zwraca uwagę na to, że postaci Tomaszewskiego wydają się jednocześnie ludzkie i obce. To napięcie pomiędzy znajomością a obcością stanowi jeden z kluczowych elementów jego estetyki. Widz rozpoznaje w tych sylwetkach ludzkie emocje, ale jednocześnie doświadcza niepokoju wynikającego z ich deformacji. Takie rozwiązania formalne mają silny wymiar symboliczny. Artysta pokazuje, że współczesny człowiek coraz częściej doświadcza rozpadu własnej tożsamości. W świecie pełnym presji społecznej, informacyjnego chaosu i emocjonalnego przeciążenia człowiek traci poczucie stabilności. Tomaszewski przekłada ten stan na język obrazu.

Atmosfera niepokoju i emocjonalnego napięcia

W pracach Andrzeja Tomaszewskiego szczególnie wyraźnie obecny jest motyw psychologicznego napięcia. Artysta buduje atmosferę niepokoju, ale unika dosłowności. Jego obrazy nie opowiadają konkretnych historii. Są raczej emocjonalnymi sytuacjami, które widz musi sam odczytać. To właśnie dlatego jego malarstwo działa tak intensywnie na odbiorców. Każdy może odnaleźć w tych pracach własne doświadczenia, lęki czy wspomnienia. Niepokój w twórczości Tomaszewskiego nie wynika z agresywnych środków wyrazu. Przeciwnie. Artysta bardzo często buduje napięcie poprzez ciszę, pustkę oraz zawieszenie akcji. W jego obrazach coś wydaje się zaraz wydarzyć, ale moment kulminacyjny nigdy nie następuje. Dzięki temu widz pozostaje w stanie ciągłego oczekiwania. To właśnie psychologiczne zawieszenie nadaje jego pracom wyjątkową intensywność. Obrazy funkcjonują niczym kadry z nieistniejących snów lub wspomnień. Nie wiadomo, czy przedstawiają początek wydarzenia, jego koniec czy moment całkowitego psychicznego zatrzymania.

Andrzej Tomaszewski| źródło: gallerytomszewski.com , technika; węgiel, 42 cm na 62 cm

Andrzej Tomaszewski niezwykle świadomie operuje także pustką. W wielu pracach przestrzeń wokół bohaterów wydaje się niemal bezludna. Ta pustka nie jest jednak neutralna. Ma charakter emocjonalny. Potęguje poczucie izolacji i psychicznego wyobcowania.

Samotność i izolacja bohaterów

Ważnym aspektem jego twórczości jest także poczucie izolacji bohaterów. Postaci często funkcjonują samotnie, jakby były odcięte od rzeczywistości i innych ludzi. Nawet kiedy pojawiają się obok siebie, trudno mówić o prawdziwej relacji. W obrazach Tomaszewskiego człowiek pozostaje zamknięty we własnej psychice. To malarstwo o niemożności pełnego porozumienia, o emocjach ukrywanych pod powierzchnią codzienności oraz o napięciu między tym, co wewnętrzne, a tym, co widzialne. Samotność obecna w jego twórczości nie ma jednak wyłącznie społecznego wymiaru. Jest przede wszystkim doświadczeniem egzystencjalnym. Bohaterowie Tomaszewskiego sprawiają wrażenie ludzi odłączonych nie tylko od innych, ale także od samych siebie.

Andrzej Tomaszewski| źródło: gallerytomszewski.com , technika; piórko/ tusz, 68 cm na 45 cm

W wielu obrazach można odnieść wrażenie, że postaci próbują ukryć własne emocje lub nie potrafią ich nazwać. Ich twarze często pozostają nieczytelne, zdeformowane albo częściowo zasłonięte. Taki zabieg wzmacnia poczucie psychicznej niepewności. Artysta niezwykle trafnie pokazuje również współczesny problem emocjonalnego przeciążenia. W świecie ciągłej komunikacji człowiek coraz częściej doświadcza samotności mimo obecności innych ludzi. Tomaszewski nie przedstawia tego wprost, ale jego obrazy wydają się wizualnym odpowiednikiem takich stanów psychicznych.

Surrealizm jako diagnoza współczesności

Twórczość artysty można odczytywać również w kontekście współczesnego kryzysu emocjonalnego i społecznego. Tomaszewski nie komentuje rzeczywistości w sposób publicystyczny, ale pokazuje psychiczne konsekwencje życia w świecie pełnym presji, chaosu i niepewności. Jego surrealizm nie jest eskapizmem. Przeciwnie. To próba dotarcia do najgłębszych warstw ludzkiej psychiki i pokazania emocji, które zazwyczaj pozostają ukryte. W jego obrazach nie znajdziemy prostych politycznych odniesień ani społecznych sloganów. Mimo to jego sztuka pozostaje niezwykle współczesna. Artysta diagnozuje stan emocjonalny człowieka żyjącego w epoce przyspieszenia, nadmiaru bodźców i kryzysu relacji. To właśnie dlatego jego malarstwo tak silnie rezonuje z odbiorcami. Tomaszewski pokazuje emocje, które wiele osób doświadcza, ale nie potrafi ich wyrazić. Jego obrazy stają się przestrzenią projekcji zbiorowych lęków i niepewności. Ważnym elementem tej diagnozy jest także poczucie niestabilności rzeczywistości. Światy przedstawione przez artystę wydają się kruche i podatne na rozpad. Perspektywa często zostaje zaburzona, przestrzeń traci logiczny porządek, a przedmioty funkcjonują w sposób symboliczny.

Andrzej Tomaszewski| źródło: gallerytomszewski.com , technika; pastel/kredka, 65 cm na 50 cm

Istotne znaczenie ma także kolorystyka i kompozycja jego prac. Tomaszewski często operuje stonowaną paletą, budując atmosferę zawieszenia i melancholii. Światło pojawiające się w obrazach nie daje poczucia bezpieczeństwa. Raczej wydobywa ukryte napięcia i podkreśla emocjonalny ciężar przedstawionych scen. Przestrzenie wydają się puste, ale jednocześnie pełne psychicznej obecności bohaterów. Kolor u Tomaszewskiego pełni funkcję emocjonalną. Nie służy realistycznemu odwzorowaniu świata. Buduje nastrój i psychologiczne napięcie. Chłodne odcienie potęgują poczucie izolacji, natomiast pojawiające się czasami intensywniejsze akcenty wydają się sygnałami ukrytych emocji. Równie istotna pozostaje kompozycja. Artysta bardzo często pozostawia wokół postaci dużo pustej przestrzeni. Dzięki temu bohaterowie wydają się jeszcze bardziej samotni i zagubieni. Pustka staje się aktywnym elementem obrazu. Światło natomiast działa niemal teatralnie. Nie oświetla sceny w sposób naturalny, lecz wydobywa psychologiczne znaczenia. Twarze i sylwetki często wyłaniają się z ciemności niczym obrazy pamięci lub podświadomości.

Psychologia snu i podświadomości

W twórczości Tomaszewskiego niezwykle istotny pozostaje także motyw snu. Artysta nie przedstawia jednak klasycznych onirycznych wizji znanych z historii surrealizmu. Sen w jego malarstwie ma wymiar psychologiczny. Jest przestrzenią, w której ujawniają się tłumione emocje i ukryte lęki. Jego obrazy przypominają momenty zawieszone pomiędzy snem a przebudzeniem. Widz nie ma pewności, czy obserwuje rzeczywistość, wspomnienie czy projekcję psychiki bohaterów. Dzięki temu prace Tomaszewskiego posiadają niezwykłą wielowarstwowość interpretacyjną. Wielu odbiorców podkreśla, że kontakt z jego malarstwem przypomina doświadczenie snu, którego znaczenia nie można do końca uchwycić. Poszczególne symbole wydają się znajome, ale jednocześnie pozostają niejednoznaczne. Ta strategia sprawia, że obrazy Tomaszewskiego funkcjonują bardziej na poziomie emocjonalnym niż narracyjnym. Nie opowiadają konkretnych historii. Oddziałują poprzez atmosferę, napięcie i intuicyjne skojarzenia.

Andrzej Tomaszewski| źródło: gallerytomszewski.com , technika; piórko/ tusz, 45 cm na 60 cm

Jednym z najważniejszych tematów obecnych w twórczości artysty pozostaje ciało. Nie jest ono jednak przedstawiane w klasyczny sposób. Ciało u Tomaszewskiego staje się mapą psychiki. Deformacje, wydłużenia i fragmentaryzacja sylwetek sugerują, że emocje mają bezpośredni wpływ na fizyczną obecność człowieka. W jego obrazach ciało wydaje się kruche i niestabilne. Bohaterowie sprawiają wrażenie, jakby byli rozdarci pomiędzy własnym wnętrzem a światem zewnętrznym. Czasami sylwetki niemal stapiają się z przestrzenią, tracąc wyraźne granice. To podejście można interpretować jako próbę pokazania współczesnego kryzysu tożsamości. Człowiek w sztuce Tomaszewskiego nie posiada stabilnego centrum. Jest istotą podlegającą ciągłym emocjonalnym przemianom.

„Realny Surrealizm. Nowe Rozdanie”

W 2026 roku twórczość Andrzeja Tomaszewskiego będzie można zobaczyć podczas wystawy Realny Surrealizm. Nowe Rozdanie, prezentowanej od 21 sierpnia do 12 września w Muzeum Regionalnym we Wrześni oraz od 18 września do 14 listopada w Centrum Kultury Browar B we Włocławku. Nowa odsłona projektu ma pokazać zarówno najważniejsze motywy obecne w jego dotychczasowej twórczości, jak i nowe prace rozwijające psychologiczny wymiar surrealizmu. Wystawa ma stanowić nie tylko prezentację obrazów, ale również próbę stworzenia przestrzeni emocjonalnego doświadczenia. W kontekście wcześniejszych realizacji Tomaszewskiego można przypuszczać, że ekspozycja będzie budować atmosferę niepokoju, refleksji i psychologicznego napięcia. Widzowie zostaną zaproszeni do świata, w którym granica pomiędzy rzeczywistością a podświadomością staje się coraz mniej wyraźna.

Andrzej Tomaszewski| źródło: materiały od artysty

Równocześnie powstaje film dokumentalny poświęcony artyście. Produkcja ma przybliżyć jego proces twórczy oraz sposób myślenia o malarstwie jako formie analizy emocji i podświadomości. Dokument pokaże Tomaszewskiego nie tylko jako malarza, ale również jako twórcę konsekwentnie badającego psychologiczne granice obrazu. Dla odbiorców będzie to również okazja do lepszego zrozumienia psychologicznego wymiaru jego malarstwa. Dokument może stać się ważnym uzupełnieniem wystaw i pozwolić spojrzeć na jego sztukę z bardziej osobistej perspektywy.

Surrealizm, który pozostaje aktualny

W czasach kultury szybkiego obrazu i natychmiastowej interpretacji malarstwo Andrzeja Tomaszewskiego wymaga zatrzymania i uważności. Jego prace nie oferują prostych odpowiedzi. Zmuszają do konfrontacji z własnymi emocjami oraz z tym, co zazwyczaj pozostaje ukryte głęboko pod powierzchnią świadomości. To właśnie dlatego jego surrealizm pozostaje wyjątkowo aktualny i poruszający. Tomaszewski nie tworzy sztuki eskapistycznej. Nie proponuje ucieczki od rzeczywistości. Przeciwnie. Pokazuje psychiczne konsekwencje współczesnego życia. Twórczość artysty przypomina, że sztuka nadal może być przestrzenią głębokiego emocjonalnego doświadczenia. W świecie nadmiaru obrazów Tomaszewski proponuje coś znacznie bardziej wymagającego. Nie szybki komunikat, lecz psychologiczną refleksję. Dzięki temu pozostaje jednym z najciekawszych współczesnych polskich twórców związanych z surrealizmem i realizmem magicznym. Jego malarstwo i rysunki nieustannie prowokują pytania o granice świadomości, naturę emocji oraz kondycję współczesnego człowieka.

Aleksandra Okupna