Andrzej Żygadło „PRZEŚWIT”. Krajobraz, pamięć i nieobecność w Radrużu

20 września w Zespole Cerkiewnym w Radrużu otwarta zostanie indywidualna wystawa Andrzeja Żygadły „PRZEŚWIT”. Ekspozycja rozwija wątki podejmowane przez artystę podczas ubiegłorocznej wystawy „PEŁNIA” w krakowskim MOCAK-u, przenosząc je w miejsce szczególnie mocno związane z historią i kulturą pogranicza. W Radrużu pokazane zostaną obrazy z cykli Chram, Cerkwisko i Derewce, w tym prace prezentowane publicznie po raz pierwszy.

Twórczość  Żygadły wyrasta z wieloletniego zainteresowania krajobrazem polsko-ukraińsko-łemkowskiego pogranicza. Artysta przygląda się miejscom, z których zniknęły świątynie, wsie i dawne wspólnoty, pozostawiając po sobie ślady w topografii, architekturze i pamięci. W jego obrazach nieobecność staje się jednym z najważniejszych elementów kompozycji. Zniszczona cerkiew staje się znakiem utraconego porządku, przemijania oraz relacji człowieka z miejscem.

W cyklu Chram Żygadło wykorzystuje archiwalną ikonografię nieistniejących świątyń, budując na jej podstawie pejzaże o niemal metafizycznym charakterze. Historyczne postacie, fragmenty architektury i rozległe płaszczyzny nieba zostają wyjęte z dokumentalnego kontekstu i przeniesione w przestrzeń przywołującą strukturę ikony. Charakterystyczne okręgi, pojawiające się w wielu kompozycjach, odnoszą się do wędrówki słońca i księżyca. W Radrużu motyw ten zyskuje dodatkowe znaczenie dzięki kolistym prześwitom obecnym w architekturze cerkwi. Sam tytuł wystawy można odczytać jako metaforę momentu, w którym poprzez materialny ślad ujawnia się coś, co zwykle pozostaje niewidoczne.

Szczególnie interesująca jest relacja wystawy z miejscem jej prezentacji. Zabytkowy zespół cerkiewny nie pełni tu roli neutralnego tła. Prace dotyczące utraconej architektury sakralnej, pamięci i krajobrazu zostają pokazane w przestrzeni będącej jednym z najcenniejszych zachowanych świadectw kultury pogranicza. Dzięki temu wystawa jest również opowieścią o napięciu między tym, co przetrwało, a tym, co można już odtworzyć jedynie poprzez obrazy, dokumenty i pamięć.

Andrzej Żygadło, ur. w 1988 roku w Przeworsku, jest malarzem, konserwatorem dzieł sztuki i badaczem drewnianej architektury ludowej. Ukończył malarstwo oraz konserwację dzieł sztuki na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Jego prace prezentowano m.in. w MOCAK-u oraz Muzeach Narodowych w Krakowie i Gdańsku. Od lat prowadzi również badania nad historią i ikonografią architektury cerkiewnej, łącząc praktykę artystyczną z działalnością naukową i konserwatorską.

Andrzej Żygadło „PRZEŚWIT”
Zespół Cerkiewny w Radrużu, Radruż 13
Wernisaż: 20 września 2026, godz. 17.00
Czas trwania: 20 września 2026 – 31 stycznia 2027
Opieka kuratorska: Marta Gryszczyk
Organizator: Muzeum Kresów w Lubaczowie