„Maciej Świeszewski. Przenikanie” – kiedy mistrzostwo nie jest punktem dojścia, lecz początkiem dialogu

Maciej Świeszewski
Teatr im. Stanisława Ignacego Witkiewicza
Akademia Sztuk Pięknych w Gdańsku
Fundacja Amani

Są ekspozycje, które skupiają się na gotowym efekcie. Są też takie, które pozwalają zajrzeć w proces i zobaczyć, jak rodzi się obraz. „Przenikanie” należy do tych drugich. Nie opowiada wyłącznie o pracach, lecz o relacji wykraczającej poza układ mistrz–uczeń. To historia spotkania, w którym doświadczenie i poszukiwanie wzajemnie się kształtują, a odpowiedzialność dotyczy zarówno formy, jak i drugiego człowieka. W sobotę 28 lutego, w ramach 41. Urodzin Teatr im. Stanisława Ignacego Witkiewicza, w przestrzeni Witkacy Atelier otwiera się wystawa „Maciej Świeszewski. PRZENIKANIE – Laureaci Nagrody im. Jacka Żuławskiego i studenci z Pracowni prof. Macieja Świeszewskiego” . Tytuł nie pełni tu funkcji ozdobnej. Oddaje konkretny, wieloletni proces, który dokonuje się w pracowni artysty, w codziennej pracy, rozmowie, korekcie i wspólnym namyśle nad obrazem.

Mistrz, który nie zamyka znaczeń

Maciej Świeszewski to postać o silnej, rozpoznawalnej dykcji malarskiej. Autor monumentalnej „Ostatniej Wieczerzy”, eksponowanej od 2016 roku w hali przylotów gdańskiego lotniska, twórca obrazów, które budzą emocje i spory – jak „Armenia”, „Lech” czy „Umarła Klasa”. Artysta, którego dorobek został uznany przez tygodnik „Polityka” za jedno z kluczowych osiągnięć ostatnich dekad w polskiej sztuce współczesnej . Jednocześnie od ponad trzech dekad prowadzi pracownię dyplomującą w Akademia Sztuk Pięknych w Gdańsku. I właśnie ta podwójna rola – twórcy oraz pedagoga – staje się osią wystawy. „Przenikanie” nie jest prezentacją hierarchii. Nie chodzi o zestawienie mistrzowskich płócien z ćwiczeniami studentów. W centrum znajduje się proces. Moment, w którym język wizualny dopiero się kształtuje, kiedy wpływ staje się impulsem, a nie kalką. Prace profesora wchodzą w dialog z realizacjami młodych twórców. Widać podobne napięcia formalne, wspólne pytania o figurę, narrację, symbol. Widać też wyraźne odrębności.

Most między historią a teraźniejszością

Ważnym elementem ekspozycji jest obecność laureatów Nagrody im. prof. Jacka Żuławskiego. To wyróżnienie, ustanowione przez Fundacja Amani we współpracy z ASP w Gdańsku, ma wymiar symboliczny. Odwołuje się do postaci artysty, który w swojej praktyce łączył warsztat z ideą wolności twórczej. Nagroda staje się narzędziem realnego wsparcia. Laureaci odbyli podróż studyjną do Wenecji i Rzymu. Konfrontacja z historią sztuki, z jej monumentalnością i ciężarem tradycji, w naturalny sposób wpływa na ich dalsze decyzje artystyczne. Wystawa pokazuje moment po tej konfrontacji. To stan przejścia, kiedy doświadczenie zaczyna pracować pod powierzchnią obrazu. Obok laureatów prezentują się studenci pracowni. Ich obecność buduje szeroką panoramę postaw. Od narracyjnego malarstwa figuratywnego po bardziej syntetyczne, konceptualne wypowiedzi. Wspólnym mianownikiem pozostaje świadomość medium. Tu obraz nie jest dekoracją. Jest stanowiskiem.

Ciągłość jako odpowiedzialność

„Przenikanie” można czytać szerzej – jako pytanie o transmisję wartości w świecie, który przyspiesza i skraca dystans między debiutem a oczekiwaniem sukcesu. Wystawa proponuje inny rytm. Rytm dojrzewania. Uważności wobec warsztatu. Zgody na proces. W tym sensie ekspozycja staje się czymś więcej niż prezentacją prac. To manifest ciągłości. Dowód na to, że relacja mistrz–uczeń nie musi oznaczać zależności. Może być przestrzenią dialogu, w której obie strony pozostają aktywne. Od lutego do marca 2026 roku, w przestrzeni teatru, który od czterech dekad buduje własny, niepodrabialny język artystyczny, spotykają się różne generacje malarzy. Nie po to, by potwierdzić istniejące hierarchie. Po to, by je twórczo przekształcić.

Wernisaż: 28 lutego 2026, godz. 18:15
Witkacy Atelier, ul. Chramcówki 15
Zakopane