Olga Boznańska i… malarstwo polskie XIX i początku XX wieku z kolekcji Muzeum Narodowego w Gdańsku

Muzeum Narodowe w Gdańsku sięga do własnych magazynów i wydobywa z nich prace rzadko pokazywane publiczności, otwierając nowy rozdział cyklu wystaw czasowych „Kolekcja”. Tym razem prezentowany jest bezcenny wybór malarstwa z przełomu XIX i XX wieku z zasobów Oddziału Sztuki Nowoczesnej w Pałacu Opatów w Oliwie – zbiór kameralny, lecz o wyjątkowej randze artystycznej i historycznej.

Kolekcja ta powstawała w szczególnych okolicznościach. Dopiero po 1945 roku, w wyniku zmian geopolitycznych, Muzeum zaczęło systematycznie gromadzić dzieła polskich artystek i artystów. Pierwsze nabytki, często przekazywane przez Ministerstwo Kultury i Sztuki, miały znaczenie symboliczne: współtworzyły nową narrację Gdańska jako miasta o polskiej tożsamości kulturowej. Zgromadzone obrazy nie tylko uzupełniały muzealne zasoby, lecz także wpisywały się w proces odbudowy pamięci i ciągłości historii sztuki.

Bezpośrednim impulsem do realizacji wystawy stał się fakt ogłoszenia Olgi Boznańskiej Patronką Roku 2025. Jej twórczość, obecna w zbiorach Muzeum, wyznacza oś opowieści o malarstwie przełomu wieków – o wrażliwości modernistycznej, skupieniu na portrecie i psychologii postaci, o subtelnej relacji koloru i formy.

Na ekspozycji spotykają się artyści trwale zapisani w kanonie sztuki polskiej: Piotr Michałowski, Jacek Malczewski, Stanisław Wyspiański, a także twórcy związani z intensywną plamą barwną i doświadczeniem pejzażu – Józef Pankiewicz, Julian Fałat, Władysław Ślewiński oraz Wojciech Weiss. Zestawienie tych dzieł pozwala prześledzić przemiany stylistyczne epoki i uchwycić jej wewnętrzne napięcia.

Ważnym dopełnieniem malarstwa są unikatowe fotografie z początku XX wieku z kolekcji Gdańskiej Galerii Fotografii. Prace Jana Bułhaka, Stanisława Filiberta Fleury’ego i Tadeusza Rzący poszerzają kontekst wystawy, wprowadzając widza w wizualny krajobraz epoki, w której powstawały prezentowane obrazy.

Ekspozycję domyka współczesny akcent w postaci wideoartu oraz obrazów Katarzyny Swinarskiej, podejmujących świadomy dialog z postacią Olgi Boznańskiej. Ten gest spina narrację klamrą, przypominając o ciągłości pytań, do których sztuka powraca niezależnie od czasu.

Kuratorka: Małgorzata Paszylka-Glaza
Współpraca kuratorska: Marta Cyuńczyk, Kacper Nadolski

Wernisaż: 2.08.2025 (sobota), godz. 17:00
Czas trwania: 2.08.2025 – 29.03.2026
Miejsce: Oddział Sztuki Nowoczesnej, Pałac Opatów w Oliwie, ul. Cystersów 18